Với tầm nhìn phát triển Quốc gia Thông minh trên cơ sở khai thác những thành tựu của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Chính phủ Singapore đã nghiên cứu thiết kế một Trung tâm Tài chính Thông minh, nơi mà sự đổi mới sáng tạo được lan tỏa và công nghệ tài chính được ứng dụng rộng rãi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, quản trị rủi ro tốt hơn, tạo thêm những cơ hội, giá trị mới cho xã hội.
Trong hành trình xã hội không tiền mặt này, Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) hay còn gọi là NHTW Singapore - cơ quan quản lý trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng đóng vai trò “kiến tạo” xây dựng Singapre trở thành Trung tâm tài chính thông minh, và một trong những thành phần hạt nhân đó là phát triển cơ sở hạ tầng thanh toán nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán an toàn, tiện lợi, chi phí hợp lý, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân ngày một tốt hơn.
Lộ trình phát triển lĩnh vực thanh toán
MAS xây dựng chính sách, phát triển chiến lược và cơ sở hạ tầng, đồng thời hợp tác với các bộ, ngành để đảm bảo một hệ sinh thái thanh toán cạnh tranh và đổi mới, an toàn và bảo mật, trong đó phát triển các sản phẩm, dịch vụ thanh toán tiện lợi, dễ sử dụng và đảm bảo mọi người dân đều có thể truy cập được vào các ứng dụng thanh toán điện tử.
Trên cơ sở các khuyến nghị về Lộ trình phát triển thanh toán điện tử của Singapore, MAS đã đề xuất thành lập Hội đồng thanh toán để thúc đẩy việc áp dụng thanh toán điện tử, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hợp tác trong Ngành. Trong đó, thành phần Hội đồng thanh toán gồm Giám đốc điều hành của MAS làm Chủ tịch và các thành viên hội đồng là các nhà lãnh đạo ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, doanh nghiệp và hiệp hội thương mại.
Vào tháng 1/2019, Quốc hội Singapore đã thông qua Đạo luật dịch vụ thanh toán mới để thống nhất và hợp lý hóa các yêu cầu pháp lý đối với các dịch vụ thanh toán khác nhau của Singapore, bao gồm cả lĩnh vực thanh toán điện tử. Đạo luật áp dụng cách tiếp cận dựa trên rủi ro để điều chỉnh các quy tắc của MAS theo phạm vi và rủi ro của từng dịch vụ thanh toán. Điều này giúp MAS linh hoạt hơn trong việc thích ứng với bối cảnh thanh toán toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ và duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính – tiền tệ, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển thanh toán điện tử trong nước.
Sáng kiến thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt
Nhằm tạo điều kiện cho hoạt động thương mại điện tử, hướng tới phát triển xã hội không dùng tiền mặt tại Singapore, với vai trò hoạch định chính sách trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, MAS đã nghiên cứu, đề xuất các sáng kiến phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, bao gồm:
- Mã phản hồi nhanh Singapore (SGQR): Là mã QR thanh toán hợp nhất đầu tiên trên thế giới, kết hợp nhiều mã QR thanh toán vào một mã SGQR duy nhất, giúp việc thanh toán qua phương thức QR trở nên đơn giản, thuận tiện hơn cho cả người mua và người bán. Để thực hiện thanh toán bằng SGQR, khách hàng chỉ cần tìm kiếm nhãn SGQR để kiểm tra xem đơn vị chấp nhận thanh toán chấp nhận tùy chọn thanh toán nào, trong khi đơn vị chấp nhận thanh toán chỉ cần hiển thị một nhãn SGQR thay vì nhiều nhãn. Hiện nay, nền tảng SGQR do MAS và Cơ quan phát triển truyền thông Infocomm (IMDA) đồng sở hữu.
- Dịch vụ chuyển tiền FAST (Fast and Secure Transfers): là dịch vụ chuyển tiền điện tử cho phép khách hàng của ngân hàng tham gia thực hiện chuyển tiền bằng đồng nội tệ đô la Singapore gần như tức thời, hoạt động 24x7x365, giữa các tài khoản của các ngân hàng tham gia và các tổ chức phi tài chính (NFI) ở Singapore. FAST lần đầu được ra mắt vào tháng 3/2014 và chỉ bao gồm những ngân hàng tham gia. Từ tháng 2/2021, các tổ chức phi tài chính đã được cho cho phép tham gia dịch vụ FAST cùng với các ngân hàng tham gia tại Singapore. Tính đến tháng cuối năm 2022, đã có 29 ngân hàng và 6 tổ chức không phải ngân hàng tham gia sử dụng dịch vụ FAST tại Singapore.
- Điểm bán hàng thống nhất (Unified Point of Sale - UPOS): Thiết bị đầu cuối UPOS được triển khai rộng rãi ở Singapore từ năm 2017, cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch thanh toán bán lẻ thông qua một giao diện chấp nhận tất cả các thương hiệu thẻ ghi nợ và ghi có, bao gồm các loại thẻ không tiếp xúc hoặc được “nhúng” trong điện thoại thông minh.
- Dịch vụ chuyển tiền xuyên biên giới PayNow: Liên kết PayNow và Giao diện thanh toán hợp nhất (UPI) - một hệ thống thanh toán tức thời theo thời gian thực được phát triển bởi Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Ấn Độ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch ngang hàng liên ngân hàng, mang đến phương thức thanh toán tiện lợi (24x7), nhanh chóng (gần như tức thời), an toàn và tiết kiệm chi phí cho khách hàng của ngân hàng và các tổ chức phi tài chính tham gia tại Singapore và Ấn Độ để thực hiện chuyển tiền xuyên biên giới.
Về bản chất, người dùng PayNow của Singapore và UPI của Ấn Độ có thể gửi tiền một cách tức thời và an toàn ở cả hai quốc gia. Cụ thể, người dùng PayNow của ngân hàng tham gia hoặc tổ chức tài chính phi ngân hàng ở Singapore có thể gửi tiền cho người dùng UPI của ngân hàng tham gia ở Ấn Độ và ngược lại. Theo mô hình này, người dùng PayNow Singapore gửi tiền đến Ấn Đố sẽ cần phải nhập thông tin định danh UPI đã đăng ký của người nhận; người dùng UPI Ấn Độ gửi tiền đến Singapore sẽ cần nhập số điện thoại di động đăng ký trên dịch vụ PayNow của người nhận hoặc địa chỉ thanh toán ảo.
- Liên kết thanh toán xuyên biên giới (Cross-border payment linkages): Sáng kiến này được kỳ vọng sẽ mang đến sự thuận tiện hơn cho hoạt động chuyển tiền xuyên biên giới và các khoản thanh toán có giá trị nhỏ. Người dùng ở Singapore và các khu vực pháp lý đối tác của Singapore (như Ma-lai-xi-a, Thái Lan,…) có thể chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng hoặc Ví điện tử gần như ngay lập tức, chỉ bằng một số điện thoại di động hoặc mã QR. Mới đây, vào tháng 11/2022, trong khuôn khổ Hợp tác về Kết nối thanh toán khu vực tại Bali, In-đô-nê-xi-a, 5 ngân hàng trung ương khu vực ASEAN, bao gồm In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Singapore, Thái Lan và Philippines, đã ký thỏa thuận ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới nhanh hơn, rẻ hơn, minh bạch hơn và bao trùm hơn, thông qua mã QR và thanh toán nhanh.
Singapore cần làm gì để trở thành quốc gia không tiền mặt?
Theo nhận định của MAS, mô hình thanh toán thẻ tín dụng sẽ tiếp tục tồn tại trong nhiều năm nữa, tuy nhiên việc phát triển mô hình tiền điện tử vẫn được xem là ưu tiên hàng đầu, nhất là khi các quốc gia trong khu vực và trên thế giới phát triển đã lựa chọn mô hình này như một công cụ, giải pháp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và thanh toán điện tử trong nền kinh tế. Để nâng cao hơn nữa hiệu quả ứng dụng của thanh toán di động, MAS cho rằng cần có sự hiện diện của các nhà cung cấp dịch vụ, giải pháp thanh toán có khả năng kết nối liên thông; bên cạnh đó, cần có các giải pháp công nghệ an toàn, hiện đại, tích hợp công nghệ như mã hóa thông tin thẻ, tiếp xúc trường gần, thanh toán phi tiếp xúc, xác thực đa nhân tố, nhận diện kỹ thuật số…, đi kèm với đó là các biện pháp bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ thanh toán và khả năng kết nối liên thông, tiêu chuẩn hóa các hệ thống thanh toán trong nước và các hệ thống thanh toán quốc tế. Đây chính là “chìa khóa thành công” của quốc đảo này trong việc thúc đẩy thanh toán di động nhằm hướng tới xã hội không tiền mặt trong tương lai./.
NMĐ (Theo MAS và tổng hợp từ một số NHTW)