Thẻ là phương tiện thanh toán phổ biến, đã đi vào đời sống của người dân

Năm 1993 chiếc thẻ ngân hàng đầu tiên do Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (nay là Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank) phát hành, đặt viên gạch đầu tiên xây dựng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) nói chung, sử dụng thẻ thanh toán nói riêng tại Việt Nam và đến năm 2002, chiếc thẻ ghi nợ nội địa mới được Vietcombank chính thức ra mắt. Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, đến nay, hành lang pháp lý về hoạt động thẻ đã dần được hoàn thiện và sự phát triển của hoạt động thẻ có nhiều đột phá lớn từ việc phát hành, đa dạng hoá hình thức (thẻ ghi nợ/ thẻ tín dụng; thẻ trả trước; thẻ phi vật lý; thẻ nội địa/ thẻ quốc tế;...) đến các phương thức sử dụng thẻ khác nhau.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động nghiên cứu, ban hành và trình ban hành nhiều quy định kịp thời, phù hợp nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt nói chung và thanh toán thẻ nói riêng. Trên cơ sở đó, thời gian qua, các ngân hàng đã tập trung đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng công nghệ, giải pháp kỹ thuật phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán số, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ hiện đại, đa năng, tiện ích, đảm bảo an ninh an toàn đồng thời đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Thanh toán điện tử qua Internet, điện thoại di động đạt được kết quả đáng ghi nhận, thu hút số lượng lớn khách hàng sử dụng. Nhiều hình thức thanh toán mới, hiện đại đang được các ngân hàng nghiên cứu, triển khai phát triển tại thị trường Việt Nam như thanh toán bằng thẻ chíp phi tiếp xúc (contactless), thanh toán NFC, thanh toán qua mã QR, thương mại điện tử qua ứng dụng Mobile Banking, Internet Banking… kết hợp với các giải pháp xác thực khách hàng qua sinh trắc học, bảo mật, mã hóa thông tin thẻ (tokenization), định danh điện tử (eKYC).

Thị trường thẻ Việt Nam những năm qua được đánh giá có tốc độ phát triển nhanh chóng, góp phần quan trọng thúc đẩy nhanh xu hướng TTKDTM. Tính đến 7 năm 2023, số lượng thẻ đang lưu hành đạt hơn 140 triệu thẻ (tăng 8,27% so với cuối năm 2021), với hơn 103 triệu thẻ nội địa, 36,7 triệu thẻ quốc tế; trong đó có gần10,8 triệu thẻ mở bằng eKYC đang lưu hành (27 ngân hàng đang triển khai). Về mặt giá trị, giao dịch qua thẻ cũng tăng mạnh, cụ thể: đến 31/12/2021, giao dịch toàn hệ thống thẻ đạt gần 1,6 tỷ món, tương đương 4,44 triệu tỷ; đến 31/12/2022, giao dịch toàn hệ thống đạt gần 2,2 tỷ món, tương đương 4,86 triệu tỷ (tăng lần lượt 39,12% về số lượng và 9,49% về giá trị so với cùng kỳ năm 2021); và đến tháng 7/2023, giao dịch toàn hệ thống đạt gần 1,3 tỷ món, tương đương 2,63 triệu tỷ (tăng 3,21% về mặt số lượng so với cùng kỳ năm 2022).

Chủ trương phát triển hoạt động thẻ được Thủ tướng Chính phủ nêu rõ tại Chiến lược phát triển ngành ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (ban hành kèm theo Quyết định số 986/QĐ-TTg ngày 08/8/2018) đã đề ra giải pháp phát triển nhiều dịch vụ gia tăng trên kênh cung ứng dịch vụ ngân hàng từ thẻ; xây dựng chuẩn thẻ chíp nội địa và triển khai kế hoạch chuyển đổi từ thẻ từ sang thẻ chíp tại Việt Nam với lộ trình thích hợp nhằm bảo đảm an ninh, an toàn trong thanh toán thẻ, tạo thuận lợi kết nối với các hệ thống thanh toán khác. Đồng thời, tại Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025 (ban hành kèm theo Quyết định số 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021) cũng đưa ra các giải pháp: (i) Đẩy mạnh ứng dụng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán trên thiết bị di động (trong đó có mã hóa thông tin thẻ -Tokenization); (ii) Tiếp tục phát triển dịch vụ thẻ, cung ứng các dịch vụ gia tăng khác; tập trung triển khai hoàn thành chuyển đổi thẻ từ thẻ từ sang thẻ chip, đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán thẻ, gia tăng dịch vụ, tạo thuận lợi kết nối với các hệ thống thanh toán khác; (iii) Khuyến khích đầu tư phát triển, sắp xếp hợp lý và gia tăng chức năng, tiện ích trên các thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (ATM, POS) với các hình thức phù hợp, hiệu quả. Bên cạnh đó, Thông tư số 19/2016/TT-NHNN (đã sửa đổi, bổ sung) cũng đã quy định chi tiết về hoạt động thẻ bao gồm: hoạt động phát hành, sử dụng, thanh toán, chuyển mạch, bù trừ điện tử và quyết toán giao dịch thẻ và các văn bản hướng dẫn về lộ trình chuyển đổi thẻ chip nội địa, an toàn bảo mật của thiết bị phục vụ thanh toán thẻ, hướng dẫn mở thẻ cho cá nhân bằng phương thức điện tử (eKYC), tiêu chuẩn về thẻ chíp nội địa,... Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện các quy định về hoạt động thẻ, trong đó tập trung xây dựng Thông tư thay thế Thông tư số 19/2016/TT-NHNN nhằm phù hợp với thực tiễn triển khai hoạt động thẻ và xu hướng phát triển trong tương lai.

Bên cạnh sự tham gia của các tổ chức thẻ quốc tế vào thị trường Việt Nam, thời gian qua, các tổ chức phát hành thẻ tại Việt Nam cũng đã nghiên cứu phát triển, cung ứng các sản phẩm thẻ nội địa gắn với thương hiệu thẻ của Việt Nam. Đến tháng 7/2023, có 15 tổ chức phát hành thẻ (TCPHT) phát hành thẻ tín dụng nội địa (cụ thể như: Agribank phát hành thẻ Lộc Việt; Vietinbank phát hành thẻ Vietinbank 2Card; Sacombank phát hành thẻ Easy Card,…).

Từ các kết quả đã đạt được có thể thấy thời gian qua, các TCPHT đã chủ động, sáng tạo nghiên cứu, phát hành, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thẻ nội địa gắn với thương hiệu thẻ của Việt Nam. Nỗ lực này của các tổ chức tín dụng nhằm đẩy mạnh TTKDTM, thúc đẩy tài chính toàn diện để bao phủ dịch vụ thanh toán, tín dụng đến số đông người dân và giảm chi phí chấp nhận, sử dụng thẻ cho các đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT), chủ thẻ tại Việt Nam theo hướng đơn giản, tiện lợi, dễ sử dụng, giảm chi phí, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của mọi người dân, doanh nghiệp.

Tổng Giám đốc NAPAS Nguyễn Quang Minh cho biết, bên cạnh các dòng sản phẩm thẻ quốc tế đã có mặt ở Việt Nam từ rất sớm, đến nay, NAPAS đã hợp tác với các ngân hàng, công ty tài chính; cung cấp ra thị trường đầy đủ các dòng sản phẩm thẻ thanh toán hiện đại mang thương hiệu Việt Nam, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo mật tiên tiến nhất gồm thẻ trả trước, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng và thẻ kép tích hợp cả tính năng ghi nợ và tín dụng trên cùng 1 chiếc thẻ vật lý.

Ông Minh cho biết thêm, công nghệ chip không tiếp xúc (contactless) được triển khai trên các dòng thẻ NAPAS không những đem đến phương thức thanh toán nhanh, an toàn, hiệu quả trong nhiều lĩnh vực như thanh toán thẻ vé trong giao thông, thẻ y tế, giáo dục,... mà còn giúp gia tăng trải nghiệm thanh toán thuận tiện. Thông qua việc mở rộng, tăng cường hợp tác quốc tế, thẻ NAPAS hiện đã có thể thanh toán khi mua hàng tại Hàn Quốc hay giao dịch trên ATM của cá nước như Malaysia, Thái Lan, Hàn Quốc,... qua đó góp phần hoàn thiện hệ sinh thái thanh toán thẻ đa dạng, không giới hạn phạm vi và nhiều tiện ích cho người dùng.

Riêng với thẻ tín dụng NAPAS, dù mới triển khai hơn 2 năm nhưng bước đầu được nhìn nhận là phương tiện thanh toán tiện lợi, phù hợp với nhiều phân khúc khách hàng vì chi phí sử dụng thấp, điều kiện mở thẻ linh hoạt. Ngoài ra, tính năng chi tiêu trước trả tiền sau, thời gian miễn lãi lên đến 55 ngày của thẻ tín dụng NAPAS còn là kênh tài chính giúp người dân có thể tiếp cận nguồn tín dụng tiêu dùng chính thống từ các tổ chức tài chính trong các trường hợp cấp bách, góp phần hạn chế tín dụng đen. Thẻ tín dụng NAPAS còn có biểu phí phù hợp, hài hoà lợi ích các bên tham gia, tạo động lực cho các ngân hàng và công ty tài chính thúc đẩy việc phát hành thẻ tới khách hàng.

“Trong thời gian tới, với việc cập nhật liên tục xu thế phát triển công nghệ mới, NAPAS đã và đang triển khai số hóa thẻ lên thiết bị di động và hợp tác cùng các tổ chức thẻ quốc tế, các ngân hàng triển khai thẻ đồng thương hiệu cho phép khách hàng có thể chi tiêu bằng thẻ NAPAS tại nước ngoài một cách thuận lợi nhất, góp phần thúc đẩy thị trường thanh toán thẻ Việt Nam ngày càng hội nhập quốc tế sâu rộng hơn cũng như thúc đẩy quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ của nền kinh tế’, ông Minh chia sẻ.

NN