Lĩnh vực thanh toán toàn cầu đã và đang đi đầu trong quá trình đổi mới, với việc nhanh chóng thích nghi với thách thức và thay đổi. Các quy định và sáng kiến mới trong lĩnh vực thanh toán đã và đang bắt kịp trong thời đại thay đổi để đảm bảo sự phát triển bền vững, minh bạch, an toàn, cạnh tranh công bằng và những đổi mới nhanh chóng theo thị trường. Theo Báo cáo Thanh toán toàn cầu 2023 của Capgemini, ứng dụng công nghệ mã hóa, sự xuất hiện của tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương, áp dụng các tiêu chuẩn thanh toán mới và các sáng kiến thanh toán toàn cầu là những động lực cho quá trình cạnh tranh và đổi mới lĩnh vực thanh toán toàn cầu.
Công nghệ tokenization
Trong lĩnh vực giảm thiểu rủi ro, công nghệ tokenization – một quy trình bảo mật tự động mã hoá thông tin tài khoản của khách hàng thành các chuỗi ký tự ngẫu nhiên (token) - là rất cần thiết khi các ngân hàng và công ty thanh toán theo đuổi việc xây dựng một hệ sinh thái trong đó các thông tin tài chính có thể lưu thông giữa các bên tham gia một cách an toàn, bảo mật và ngay tức thì. Công nghệ tokenization được sử dụng trong các lĩnh vực cần phải bảo vệ các thông tin nhạy cảm trước các hành vi tấn công mạng. Phổ biến nhất là thẻ tín dụng tokenization, nơi mà một thuật toán tạo token thay thế cho số tài khoản của thẻ. Tokens có thể được lưu trữ trong các ví điện tử hoặc chuyển qua các hệ thống thanh toán mà không có rủi ro lộ lọt thông tin.
Quy trình này giúp đơn giản hóa việc tuân thủ bảo mật của ngành thẻ thanh toán bằng cách giới hạn số lượng hệ thống lưu trữ các dữ liệu nhạy cảm của khách hàng. Ngoài việc đáp ứng yêu cầu tuân thủ, công nghệ tokenization còn cải thiện tốc độ xử lý thanh toán và bảo mật khi nó cho phép doanh nghiệp cung cấp các giao dịch sử dụng thông tin thẻ được lưu trữ (card-on-file) cho việc thanh toán các hóa đơn đăng ký và thanh toán định kỳ một cách mượt mà; cho phép thực hiện thanh toán nhanh chỉ bằng một cú nhấp chuột tại các trang web thương mại điện tử; cho phép khách hàng lưu trữ thông tin thẻ được mã hóa một cách thuận tiện trong các ví kỹ thuật số như Apple Pay và Android Pay.
Tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương
Một sáng kiến quan trọng khác đang định hình tương lai của hoạt động thanh toán là việc nghiên cứu và phát triển tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDCs). Tính đến tháng 6/2023, 130 quốc gia đại diện cho 98% GDP toàn cầu đang nghiên cứu về CBDCs, đây là một bước tăng nhảy vọt so với năm 2020 khi chỉ có 35 quốc gia cân nhắc về một CBDC vào thời điêm đó. Các tổ chức trong ngành như SWIFTcũng đang hợp tác với các cơ quan quản lý và công ty dịch vụ tài chính để tích hợp liền mạch CBDC với cơ sở hạ tầng thanh toán hiện có. Trong năm 2022, SWIFT và Capgemini đã chứng minh được khả năng liên kết giữa các CBDC khác nhau với cơ sở hạ tầng thanh toán truyền thống để thực hiện được các giao dịch xuyên biên giới một cách thành công. Chương trình thí điểm này đã mở đường cho việc liên kết nhiều hệ thống CBDC thông qua một nền tảng chung.
Chuyển đổi sang tiêu chuẩn ISO2022
Các ngân hàng và các công ty thanh toán cũng đang tích cực chuyển đổi sang một tiêu chuẩn nhắn tin giàu dữ liệu, ISO20022, cho phép các công ty tài chính truyền dữ liệu chi tiết hơn; tiêu chuẩn mới này đòi hỏi công nghệ tokenization đóng vai trò như một lớp bảo vệ.
Báo cáo thanh toán toàn cầu 2022 đã khảo sát việc ứng dụng ISO20022 và những lợi ích mà nó mang lại. Theo đó tiêu chuẩn nhắn tin tài chính SWIFT ISO20022 có mục tiêu thay thế loại tin nhắn/văn bản (MT) kiểu cũ và kết nối hài hòa cơ sở hạ tầng thanh toán giữa các khu vực pháp lý khác nhau. Khảo sát của Capgemini đối với các giám đốc điều hành thanh toán, họ cho biết đã sử dụng một hoặc kết hợp 4 cách tiếp cận khác nhau cho quá trình chuyển đổi sang tiêu chuản ISO20022, bao gồm: hợp tác với một nhà cung cấp công nghệ thông tin (IT) bên ngoài; mua các giải pháp sẵn có; xây dựng các giải pháp nội bộ; hoặc hợp tác với các công ty công nghệ tài chính (Fintech).
Trên 50% các nhà điều hành thanh toán chỉ ra rằng hợp tác với một nhà cung cấp IT bên ngoài là phương pháp tiếp cận được ưa thích nhất, tiếp theo là mua các giải pháp sẵn có với tỷ lệ khoảng 43%. Gần 1/3 các nhà điều hành thannh toán cho biết họ đang nỗ lực xây dựng một giải pháp ISO20022 nội bộ.
Mặc dù có sự thôi thúc mạnh mẽ, chỉ 44% các nhà quản lý thanh toán cho biết họ đang ở trong giai đoạn cuối cùng hoặc đã hoàn thành việc áp dụng tiêu chuẩn ISO20022.
Khoảng ¼ số các nhà điều hành thanh toán được khảo sát cho biết đang trong quá trình chuyển đổi sang ISO20022, trong khi 27% trả lời chưa bắt đầu việc chuyển đổi này.
Sáng kiến đổi mới thanh toán toàn cầu của SWIFT
Một chương trình quan trọng khác của SWIFT là sáng kiến đổi mới thanh toán toàn cầu (gpi), triển khai từ năm 2017 và được tiếp nối bằng chương trình đổi mới thanh toán dành cho doanh nghiệp của SWIFT (SWIFT G4C) triển khai 2 năm sau đó. Cả hai sáng kiến này nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng truy vết của các thanh toán trên mạng lưới các ngân hàng đại lý. Theo khảo sát của Capgemini, chỉ có 38% các nhà điều hành thanh toán cho biết doanh nghiệp của họ đã hoàn thành áp dụng gpi của SWIFT. Gần 29% só người được khảo sát trả lời đang trong quá trình thực hiện và gần 24% chưa bắt đầu triển khai. Shirish Wadivkar (Giám đốc điều hành và phụ trách toàn cầu về Chiến lược thương mại và thanh toán bán buôn của SWIFT) cho biết, là một mạng nhắn tin tài chính toán cầu, SWIFT tập trung vào việc truyền tải giá trị có thể tương tác toàn cầu một cách an toàn, bảo mật và tức thời giữa những người tham gia; cho phép các ngân hàng tận dụng các khả năng của SWIFT (dữ liệu, công nghệ và tư vấn) để cung cấp các giải pháp tiên tiến trong thanh toán và quản lý tiền mặt.
HN (theo WPR 2023)