Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 01 kiến nghị của cử tri thành phố Hải Phòng gửi tới sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV do Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng chuyển đến theo văn bản số 02/ĐĐBQH-CTQH ngày 06/1/2025.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng và xin báo cáo như sau:
Việc chính quyền địa phương lựa chọn vay thông qua phát hành TPCQĐP chủ yếu phụ thuộc vào nhu cầu của địa phương để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và dựa trên tình hình ngân sách địa phương, giải ngân vốn đầu tư công, khả năng trả nợ vay của chính quyền địa phương, thực tế điều kiện thị trường tại thời điểm phát hành, khả năng hấp thụ vốn của thị trường[1], khả năng thu hút đầu tư của các tổ chức, cá nhân (đặc biệt là các tổ chức, cá nhân trên địa bàn)… Trước năm 2020, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng và một số địa phương khác vẫn phát hành thành công TPCQĐP mặc dù TPCQĐP không nằm trong danh mục GTCG được giao dịch với NHNN. Từ cuối năm 2020 đến nay, trên cơ sở cân đối nhu cầu thu - chi của ngân sách địa phương, tình hình giải ngân vốn đầu tư công, để đảm bảo sử dụng hiệu quả, tránh ứ đọng vốn, các chính quyền địa phương không thực hiện phát hành TPCQĐP.
Về phía các TCTD, trường hợp TPCQĐP được bổ sung vào danh mục GTCG được giao dịch với NHNN, việc TCTD quyết định đầu tư vào TPCQĐP hay không vẫn sẽ do TCTD chủ động cân đối trên cơ sở cơ cấu nguồn vốn của từng TCTD (chủ yếu là vốn ngắn hạn) và nhu cầu vốn phục vụ hoạt động tín dụng, thanh toán của nền kinh tế. Thực tế, lượng trái phiếu Chính phủ do các TCTD nắm giữ hiện đang ở mức cao và tỷ lệ mua, đầu tư TPCP của các TCTD trên thị trường sơ cấp gần đây có xu hướng giảm. Theo đó, các địa phương muốn tăng khả năng phát hành thành công TPCQĐP cần hướng tới đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư ngoài các TCTD theo mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán (trong đó có thị trường trái phiếu).[2]
Từ góc độ điều hành chính sách tiền tệ, lượng GTCG được sử dụng trong các giao dịch của NHNN do TCTD nắm giữ hiện đang ở mức cao và đã đảm bảo dự phòng thanh khoản cho hệ thống TCTD cũng như mục tiêu ổn định thị trường tiền tệ của NHNN. Năm 2025, nhu cầu huy động vốn của ngân sách nhà nước qua kênh phát hành trái phiếu Chính phủ ở mức cao trong khi lượng đến hạn thanh toán trái phiếu Chính phủ ở mức thấp hơn nhiều; theo đó, sẽ làm tăng lượng GTCG được sử dụng trong các giao dịch của NHNN. Bên cạnh đó, theo kinh nghiệm quốc tế, GTCG được sử dụng trong các giao dịch với Ngân hàng Trung ương là loại có rủi ro thấp, tính thanh khoản cao và đa phần là trái phiếu Chính phủ[3]. Theo đó, qua xem xét danh mục GTCG được sử dụng trong các giao dịch của NHNN hiện nay và tình hình đầu tư GTCG của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trước mắt, NHNN chưa bổ sung TPCQĐP thành phố Hải Phòng vào danh mục GTCG được sử dụng trong các giao dịch của NHNN. Thời gian tới, tùy thuộc vào mục tiêu điều hành kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ và điều kiện thị trường, NHNN sẽ cân nhắc, xem xét việc sử dụng TPCQĐP trong các giao dịch với NHNN cho phù hợp.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung kiến nghị của cử tri thành phố Hải Phòng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.
[1] Trong 3 năm gần đây, việc huy động vốn của ngân sách nhà nước qua kênh phát hành TPCP đều không đạt mục tiêu đề ra từ đầu năm.
[2] Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 của Thủ tướng phê duyệt chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030: "Đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư, cải thiện chất lượng nhà đầu tư nhằm hướng tới cầu đầu tư bền vững".
[3] 90% giao dịch giữa NHTW với các định chế tài chính tại khu vực EU sử dụng tài sản đảm bảo là TPCP; tại Mỹ, FED chủ yếu sử dụng trái phiếu kho bạc Mỹ và MBS làm tài sản đảm bảo trong các giao dịch Repo với các định chế tài chính, TPCQĐP chiếm tỷ trọng nhỏ so với 02 tài sản trên (https://www.newyorkfed.org/markets/desk-operations/repo; https://www.icmagroup.org/market-practice-and-regulatory-policy/repo-and-collateral-markets/icma-ercc-publications/frequently-asked-questions-on-repo/6-what-types-of-asset-are-used-as-collateral-in-the-repo-market/)