IR và câu chuyện còn thiếu của NH

IR và câu chuyện còn thiếu của NH

Nếu không đảm bảo tốt công tác IR các NH sẽ khó thu hút NĐT

KIM

Quan hệ nhà đầu tư (hay còn gọi là IR) tại thị trường Việt Nam đã được biết đến và áp dụng ở nhiều DN, đặc biệt là DN niêm yết trên sàn chứng khoán. Nhưng ở lĩnh vực tài chính - NH chưa được xác định là điểm trọng yếu khiến cho giá trị DN có phần giảm mạnh, nhất là thời điểm có sự cố về truyền thông.

Hiện cả nước có khoảng trên dưới 40 NH lớn, nhỏ khác nhau (kể cả NH nước ngoài) và mỗi NH có một lượng “khách hàng trung thành” nhất định. Khảo sát của một số tổ chức nghiên cứu thị trường vào giữa năm 2016 cho thấy, mức độ hài lòng của khách hàng đối với các NH khá cao.

Trong đó, không có sự khác biệt lớn giữa các NH, vì thế, một khi khách hàng đã lựa chọn được NH ưng ý thì đều có lý do để hài lòng về NH đó. Đơn cử, có đến 88% số người được hỏi cho biết không muốn thay đổi và khá trung thành với NH mình đang giao dịch. Có rất nhiều lý do để khách hàng trung thành với NH đã chọn. Trong đó, uy tín và thương hiệu chiếm 28%; việc quen với mạng lưới giao dịch hiện hữu chiếm 40% và ngại thay đổi là 17%... Điều này cho thấy, việc đầu tư mạnh vào truyền thông (còn gọi là PR) trong khối NHTM đã đạt được kết quả nhất định.

Tuy nhiên, đối với ngành tài chính, giới chuyên môn cho rằng, việc truyền thông thôi là không đủ vì sự tồn tại của hệ thống NH còn phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư, nhất là những NH đã niêm yết trên sàn. Theo đó, các yếu tố như giá cổ phiếu lao dốc do tin đồn thất thiệt, trong khi thông tin chính thức khan hiếm, đã khiến thị trường định giá thấp hơn giá trị thực, khó huy động vốn… Đó là một trong những vấn đề nhiều NH có cổ phiếu niêm yết hay NH đang muốn huy động vốn thường xuyên phải đối mặt. Nhu cầu chuyển tải thông tin từ DN đến nhà đầu tư luôn cấp thiết, qua đó, hoạt động IR được xác định là quan trọng đối với hệ thống NHTM đang hoạt động tại Việt Nam.

Thực tế, tại buổi tọa đàm liên quan đến IR mới đây tại TP.HCM, yếu tố cần thiết của IR trong ngành tài chính - NH càng được làm rõ khi ông Lê Hoàng Hà, Chủ tịch HĐQT CTCP Sơn Hà Sài Gòn chia sẻ câu chuyện có thực của DN này. Đó là vào thời điểm ông đang có chuyến công tác tại Hoa Kỳ, trên thị trường chứng khoán lan truyền tin đồn Chủ tịch Sơn Hà đã... bị bắt? Hệ quả, giá cổ phiếu của DN lao dốc 3 phiên liên tiếp. Để xử lý tình huống này, Sơn Hà phải đăng tin lên website của công ty về chuyến công tác của chủ tịch và những ký kết làm ăn của DN cùng với ngày giờ cụ thể. Sau khi thông tin được đưa ra, cổ phiếu của DN đã tăng trần trở lại.

Hay đối với giá trị cổ phiếu của ACB, EIB, STB… cũng vậy. Suốt thời gian qua, giá trị nội tại của nhóm này bị trồi sụt liên tục vì những thông tin người đứng đầu NH bị bắt, bị điều tra khiến người ta thấy rằng yếu tố IR cần được chú trọng hơn nữa. Mặt khác, bởi hiện nay, thị trường đã có nhiều sự lựa chọn hơn so với 10 năm trước và NĐT luôn cân nhắc trước khi bỏ tiền vào đầu tư NH nào có giá trị tốt hơn. Do đó nếu không đảm bảo công tác IR tốt các NH sẽ khó thu hút NĐT. Cũng giống như sản phẩm sản xuất ra nếu không marketing không ai biết, cổ phiếu niêm yết không có IR thì NH sẽ không thể thu hút được vốn đầu tư.

Thừa nhận điều này, một lãnh đạo NH tại TP.HCM cho biết gần đây, NH ông điều hành phải liên tục tổ chức các buổi gặp gỡ NĐT để tránh các đợt khủng hoảng sau khi tổ chức thất bại ĐHĐCĐ. Những buổi gặp gỡ NĐT này phần nào giải thích được cho cổ đông, đặc biệt NĐT cá nhân biết được các vấn đề và chuyện gì đang xảy ra với NH. Để các cổ đông không tiếp tục bán tháo cổ phần gây thiệt hại cho NH. Lúc này ban lãnh đạo NH mới nhận ra các buổi chia sẻ trước đây đã phát huy tác dụng, khi 1-2 tuần sau đó các công ty chứng khoán giúp NH tìm ra được một số giải pháp tốt hơn. Đó là một mặt níu kéo được NĐT ở lại với NH, mặt khác, cũng được một số NĐT mới mua thêm vài triệu cổ phiếu. Điều này đã giải tỏa được câu chuyện cổ đông bán ra.

Theo những người trong cuộc, giải pháp giúp tháo gỡ các tình huống trớ trêu đến với NH nói riêng hay DN nói chung đều liên quan đến hoạt động IR. Họ đã nhận ra được sự thất bại trong việc thực hiện kế hoạch niêm yết cổ phiếu trên sàn là vì trước đây NH chỉ chú ý marketing cho sản phẩm, chưa chú trọng vào marketing thông tin về giá trị nội tại của NH. Với người tiêu dùng khi nào có sản phẩm mới quảng bá rộng rãi, trong khi với NĐT phải cho họ biết tương lai NH đó như thế nào, những thế mạnh gì. Và đây chính là hoạt động IR hướng tới nhằm giúp NĐT nhìn ra được cơ hội.

Là người nghiên cứu nhiều về IR, TS. Lê Đạt Chí, Phó trưởng Khoa Tài chính, Đại học Kinh tế TP.HCM, nhìn nhận nếu marketing giúp các công ty giới thiệu sản phẩm và đẩy mạnh tiêu thụ, một nguồn thu lớn khác của NH nhưng ít được quan tâm chính là việc phát hành cổ phiếu. Để hoạt động này tiến triển, NH có cổ phiếu niêm yết phải quan hệ tốt với NĐT. Công việc này, lâu nay trên thị trường Việt Nam thường hiểu nhầm đó là PR, hoặc nghĩ nó giống như phiên bản marketing 2.0. Tuy nhiên liên quan đến hoạt động tài chính phải là IR chứ không phải là PR. IR là chuyển tải giá trị DN đến với các NĐT hiện tại và tiềm năng.

Vai trò quan trọng tiếp theo của IR là liên quan đến tính thanh khoản cổ phiếu và phục vụ công tác phát hành. DN niêm yết cần vốn để đầu tư phát triển, tức công tác phát hành cổ phiếu với mức giá cao rất quan trọng. Ngoài ra, việc nâng cao giá trị thị trường và thanh khoản của cổ phiếu cũng là hoạt động không thể thiếu. Hỗ trợ cho những hoạt động này chính là IR.

Suy cho cùng, IR là một quá trình, không phải ngày một ngày hai và tuyển nhân viên biết làm là làm được. Để có thể tham gia thị trường này hiệu quả và tận dụng được lợi ích IR mang lại, các NH cần tiến hành nghiên cứu để nắm được nhu cầu và hành vi, các tác động và xu hướng mới của người tiêu dùng hiện nay. Đây sẽ là cơ hội phát triển cho các NH, đặc biệt là các NH nhỏ, nếu biết tận dụng cơ hội để đẩy mạnh các mối quan hệ tốt với NĐT trong nước, sẽ rất dễ thu hút được NĐT nước ngoài rót vốn để tái cơ cấu hiệu quả…