a) Tên Đề tài: Giải pháp thúc đẩy giao dịch thanh toán qua POS tại Việt Nam - mã số DTNH.12/2014
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: KS. Nguyễn Quang Minh, Phó Tổng giám đốc, Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam.
- Thư ký: KS. Hà Nam Ninh - Trưởng phòng, Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam.
- Các thành viên tham gia:
d) Mục tiêu của nhiệm vụ:
Nghiên cứu một số công nghệ mới đang được triển khai trên thế giới trong phát triển thanh toán qua POS, thực trạng phát triển POS ở Việt Nam, đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển POS tại Việt Nam.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 04/2014.
- Thời gian kết thúc: Tháng 07/2016.
e) Kinh phí thực hiện: 180 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện:
Trong thời gian qua, hoạt động thanh toán qua thiết bị chấp nhận thẻ (Point of Sale – POS) tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Số lượng thiết bị chấp nhận thanh toán POS và điểm chấp nhận thanh toán đã không ngừng tăng lên, các ngân hàng quan tâm phát triển cả về mạng lưới chấp nhận thẻ POS và chất lượng dịch vụ nhằm mang đến cho khách hàng tiện ích tối đa. Bên cạnh những kết quả đạt được, thị trường thanh toán qua POS tại Việt Nam còn nhiều hạn chế cần cải thiện. Đề tài DTNH.12/2014 được triển khai nghiên cứu nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy phát triển POS tại Việt Nam. Đề tài được kết cấu thành 03 chương với các nội dung cụ thể như sau:
Chương 1 nghiên cứu tổng quan về thanh toán qua POS, xu hướng và kinh nghiệm phát triển công nghệ thanh toán POS trên thế giới. Nghiên cứu tại chương 1 cho thấy để phát triển thanh toán POS cần chú trọng các vấn đề về hành lang pháp lý, chính sách phí, quy hoạch thị trường...
Hành lang pháp lý cho dịch vụ thanh toán POS được xây dựng nhằm quy định quyền hạn và trách nhiệm của các bên tham gia khi cung cấp và phát triển dịch vụ thanh toán thẻ. Căn cứ vào thực trạng thị trường thanh toán thẻ của từng quốc gia, các Ngân hàng trung ương, Chính phủ các nước đã đưa ra những quy định, những chính sách nhằm phát triển dịch vụ thanh toán bằng thẻ. Mỗi quốc gia cũng đều có những chính sách phí riêng, bao gồm chính sách về mức phí interchange, phí chiết khấu của đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT), quy định về phụ phí (surcharge)... Việc quy hoạch thị trường là nhằm đảm bảo sự đồng nhất trên toàn thị trường, tránh tình trạng lộn xộn, không hiệu quả. Việc quy hoạch bao gồm quy hoạch về chất lượng dịch vụ đảm bảo cơ sở hạ tầng cho việc phát triển dịch vụ thẻ, tránh việc chỉ tập trung phát triển về lượng (số lượng thẻ) mà không đầu tư phát triển chất lượng dịch vụ; quy hoạch về mạng lưới POS và đơn chấp nhận thẻ, đảm bảo sự phát triển đồng đều ở các vùng/miền, các loại hình đơn vị chấp nhận thẻ khác nhau.
Chương 1 cũng giới thiệu về các công nghệ thanh toán hiện đang được ứng dụng phổ biến trên thế giới như công nghệ mPOS; công nghệ NFC; công nghệ QRCode; công nghệ sinh trắc và kinh nghiệm triển khai, áp dụng các công nghệ thanh toán mới trên thế giới.
Chương 2 nghiên cứu tổng quan về thị trường thanh toán qua POS tại Việt Nam, xu hướng phát triển công nghệ POS hiện đại và đánh giá các kết quả đạt được cũng như những tồn tại, hạn chế của thị trường. Nghiên cứu cho thấy trong những năm qua, số lượng POS do các ngân hàng phát triển liên tục tăng trưởng, tuy nhiên, số lượng POS tăng qua các năm nhưng với tốc độ tăng trưởng giảm dần, số điểm chấp nhận thanh toán bằng thẻ trên đầu người tại Việt Nam chưa cao, số lượng giao dịch thanh toán qua POS chỉ chiếm khoảng 2% trong tổng số giao dịch qua ATM và POS.
Cơ sở hạ tầng phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt nói chung và cho các giao dịch thanh toán qua POS ngày càng được chú trọng đầu tư, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả, tạo sự phát triển đồng bộ và đảm bảo an toàn cho việc cung ứng dịch vụ trên thị trường.
Hành lang pháp lý, chính sách cho TTKDTM nói chung, thanh toán qua POS nói riêng tiếp tục được hoàn thiện, một số văn bản quy phạm pháp luật đã được rà soát, chỉnh sửa, bổ sung và ban hành mới để hướng dẫn và điều chỉnh các hoạt động thanh toán nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và nhu cầu của thực tiễn; tạo sự đồng bộ và điều kiện thuận lợi, khuyến khích phát triển TTKDTM; tăng cường quản lý thanh toán bằng tiền mặt; và đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động TTKDTM.
Thị trường thanh toán thẻ đã đạt được tốc độ gia tăng rất lớn trong giai đoạn vừa qua. Số lượng thẻ đạt mức tăng trưởng bình quân gần 45%/năm trong giai đoạn 2007-2015, số lượng thẻ phát hành năm 2015 tăng gấp hơn 10 lần so với năm 2007. Cùng với sự gia tăng về số lượng thẻ thanh toán phát hành, các ngân hàng đã nhận thức được tầm quan trọng và tập trung phát triển mạng lưới hệ thống POS, để thúc đẩy hơn nữa giao dịch thanh toán bằng thẻ. Với những nỗ lực đó, mạng lưới điểm chấp nhận thanh toán POS cũng đạt mức tăng trưởng hơn 50% trong giai đoạn 2007-2015.
Chương 3 của đề tài tập trung đề xuất các giải pháp về hành lang pháp lý, quy hoạch thị trường, kỹ thuật công nghệ và truyền thông, đồng thời đưa ra các kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước, với các Bộ/ban/ngành, với NAPAS và với cac Ngân hàng thương mại nhằm thúc đẩy giao dịch thanh toán qua POS tại Việt Nam.
Đề tài được Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện xếp loại Giỏi.