Kinh tế toàn cầu đang thay đổi

Dự báo tăng trưởng toàn cầu (% so với năm trước)

	Kết quả		Dự báo		Thay đổi so dự báo trước
	2015	2016	2017	2018	2017	2018
GDP toàn cầu	3,2	3,1	3,4	3,6	0,0	0,0
Các nước phát triển	2,1	1,6	1,9	2,0	0,1	0,2
Mỹ	2,6	1,6	2,3	2,5	0,1	0,4
Khu vực đồng euro	2,0	1,7	1,6	1,6	0,1	0,0
CHLB Đức	1,5	1,7	1,5	1,5	0,1	0,1
CH Pháp	1,3	1,3	1,3	1,6	0,0	0,0
Italia	0,7	0,9	0,7	0,8	-0,2	-0,3
Tây Ban Nha	3,2	3,2	2,3	2,1	0,1	0,2
Nhật Bản	1,2	0,9	0,8	0,5	0,2	0,0
VQ Anh	2,2	2,0	1,5	1,4	0,4	-0,3
Canada	0,9	1,3	1,9	2,0	0,0	0,1
Những nước phát triển khác	2,0	1,9	2,2	2,4	-0,1	0,0
EMDEs	4,1	4,1	4,5	4,8	-0,1	0,0
Cộng đồng quốc gia độc lập	-2,8	-0,1	1,5	1,8	0,1	0,1
CHLB Nga	-3,7	-0,6	1,1	1,2	0,0	0,0
Không kể CHLB Nga	-0,5	1,1	2,5	3,3	0,2	0,4
EMDEs châu Á	6,7	6,3	6,4	6,3	0,1	0,0
Trung Quốc	6,9	6,7	6,5	6,0	0,3	0,0
Ấn Độ	7,6	6,6	7,2	7,7	-0,4	0,0
ASEAN 5 (*)	4,8	4,8	4,9	5,2	-0,2	0,0
EMDEs châu Âu	3,7	2,9	3,1	3,2	0,0	0,0
Mỹ Latinh và Caribê	0,1	-0,7	1,2	2,1	-0,4	-0,1
Brazil	-3,8	-3,5	0,2	1,5	-0,3	0,0
Mêxicô	2,6	2,2	1,7	2,0	-0,6	-0,6
Trung Đông, Bắc Phi (**)	2,5	3,8	3,1	3,5	-0,3	-0,1
Arập Xêút	4,1	1,4	0,4	2,3	-1,6	-0,3
Khu vực Cận Sahara	3,4	1,6	2,8	3,7	-0,1	0,1
Nigeria	2,7	-1,5	0,8	2,3	0,2	0,7
CH Nam Phi	1,3	0,3	0,8	1,6	0,0	0,0
Các nước thu nhập thấp	4,6	3,7	4,7	5,4	-0,2	0,2
Thương mại toàn cầu	2,7	1,9	3,8	4,1	0,0	-0,1
Các nước phát triển	4,0	2,0	3,6	3,8	-0,1	-0,3
EMDEs	0,3	1,8	4,0	4,7	0,1	0,4
Giá dầu (tính theo USD)	-47,2	-15,9	19,9	3,6	2,0	-1,2
Hàng hóa khác (trừ chất đốt)	-17,4	-2,7	2,1	-0,9	1,2	-0,2
CPI tại các nước phát triển	0,3	0,7	1,7	1,9	0,0	0,0
CPI tại EMDEs	4,7	4,5	4,5	4,4	0,1	0,2

Nguồn: IMF 01/2017

(*): Bao gồm, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam;

(**): Kể cả Afganistan và Pakistan.

Về cơ bản, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2016-2018 không thay đổi so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2016. Tuy nhiên, kinh tế năm 2017-2018 tại các nước phát triển sẽ cải thiện, nhờ hoạt động kinh tế trong những tháng cuối năm 2016 sôi động hơn và tác động của chương trình kích thích tài khóa sắp tới tại Mỹ. Trái lại, tình hình kinh tế tại các nước đang phát triển và mới nổi có vẻ xấu đi do điều kiện tài chính khắt khe hơn. Báo cáo của IMF đã nâng triển vọng kinh tế ngắn hạn tại Trung Quốc do kỳ vọng về chính sách kích thích kinh tế, nhưng hạ triển vọng kinh tế tại nhiều nền kinh tế lớn khác như Ấn Độ, Brazil, Mêxicô.

Báo cáo nhận định, kinh tế toàn cầu có thể tăng nhanh hơn, nếu chính sách kích thích kinh tế tại Mỹ và Trung Quốc mang lại hiệu quả cao hơn so với dự báo hiện nay, nhưng cũng có thể giảm tốc do chính sách bảo hộ kinh tế tại một số nước, khó khăn tài chính trên toàn cầu có thể ảnh hưởng đến tình hình kinh tế tại một số nước thuộc khu vực đồng tiền chung euro và một số nước mới nổi, căng thẳng địa chính trị gia tăng, và kinh tế Trung Quốc khó khăn hơn.

Theo báo cáo của IMF, kinh tế toàn cầu năm 2016 được dự báo tăng 3,1%, tăng 3,4% trong năm 2017 và tăng 3,6% trong năm 2018, không thay đổi so với dự báo cách đây ba tháng. Tuy nhiên, kinh tế các nước phát triển được dự báo sẽ tăng 1,9% trong năm 2017 và 2,0% trong năm 2018, cao hơn 0,1% và 0,2% so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2016. Tại Mỹ, chính sách kinh tế sắp tới được kỳ vọng sẽ tạo ra những thay đổi lớn, nhất là về chính sách kích thích tài khóa, GDP năm 2017 và năm 2018 sẽ lần lượt tăng 2,3% và 2,5%, cao hơn 0,5% so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2016. Báo cáo cũng điều chỉnh nâng dự báo kinh tế tại CHLB Đức, Nhật Bản, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh, nhờ kinh tế cuối năm 2016 diễn biến lạc quan hơn so với kỳ vọng, nhưng điều chỉnh giảm dự báo kinh tế tại Italia và Hàn Quốc.

Báo cáo nhấn mạnh, yếu tố cơ bản ảnh hưởng tích cực đến triển vọng kinh tế toàn cầu trong hai năm 2017-2018 bắt nguồn từ các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs). Trong đó, tình hình kinh tế tại nhiều nước EMDE sẽ ổn định dần, mặc dù hiện nay còn gặp một số khó khăn. GDP tại các nước EMDE được dự báo tăng 4,1% trong năm 2016 và tăng 4,5% trong năm 2017, thấp hơn 0,1% so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2016, sau đó sẽ tăng tốc và đạt 4,8% vào năm 2018.

Đáng chú ý, báo cáo đã điều chỉnh nâng dự báo kinh tế năm 2017 tại Trung Quốc lên 6,5%, cao hơn 0,3% so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2016 do chính phủ Trung Quốc sẽ tiếp tục triển khai các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng kinh tế như mở rộng tín dụng và kiềm chế tình trạng nợ doanh nghiệp, nhất là tại khu vực doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, kinh tế Trung Quốc cũng đang đối mặt với rủi ro, nhất là trước nguy cơ thất thoát nguồn vốn, trong bối cảnh môi trường bên ngoài ngày càng bất ổn.

Báo cáo điều chỉnh nâng dự báo kinh tế năm 2017 tại Nigeria, nhờ tình hình an ninh được cải thiện sẽ góp phần ổn định hoạt động kinh tế, sản lượng dầu sẽ tăng trở lại. Tuy nhiên, báo cáo điều chỉnh giảm triển vọng kinh tế trong năm tài khóa 2016-2017 kết thúc vào cuối tháng 3/2017 và năm tài khóa tiếp theo tại Ấn Độ, chủ yếu do đợt đổi tiền và điều chỉnh chính sách tỷ giá vừa qua đã dẫn đến tình trạng thiếu tiền mặt, gây gián đoạn các hoạt động thanh toán và nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc trang trải chi tiêu.

Báo cáo điều chỉnh giảm dự báo kinh tế tại một số nước mới nổi khác tại châu Á như Indonesia (do đầu tư tư nhân tăng thấp hơn so với kỳ vọng), Thái Lan (do tiêu dùng và hoạt động du lịch suy giảm).

Báo cáo điều chỉnh giảm dự báo kinh tế tại Mỹ Latinh, chủ yếu do kinh tế trong sáu tháng cuối năm 2016 tại Argentina và Brazil phục hồi chậm hơn so với kỳ vọng, điều kiện tài chính khắt khe, Mêxicô có thể bị ảnh hưởng đáng kể trước những thay đổi về chính sách kinh tế tại Mỹ, tình hình Vênêzuela có vẻ trầm trọng hơn.

Tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi, kinh tế năm 2017 tại Arập Xê út được dự báo tăng thấp hơn so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2016 do sản lượng dầu khai thác sẽ giảm sau thỏa thuận cắt giảm sản lượng dầu giữa các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Tuy nhiên, xung đột và mâu thuẫn tôn giáo tiếp tục gây căng thẳng tại nhiều nước khác trong khu vực.

Liên quan đến những yếu tố tác động đến tình hình kinh tế thế giới trong thời gian tới, báo cáo nhấn mạnh, kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với rủi ro, nhất là trong giai đoạn trung hạn. Trong đó, diễn biến chính trị gần đây có thể dẫn đến những căng thẳng liên quan đến lợi ích quốc gia và cản trở quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Kinh tế toàn cầu có thể vấp phải khó khăn do một số nước có thể thay đổi cách thức điều hành tỷ giá hối đoái nhằm đối phó với những thay đổi về chính sách, tăng thêm áp lực hình thành chủ nghĩa bảo hộ. Trong đó, những hạn chế về thương mại toàn cầu và làn sóng nhập cư sẽ ảnh hưởng xấu đến hiệu quả kinh tế và thu nhập, dẫn đến căng thẳng về tâm lý và tâm trạng thị trường.

Tại các nước phát triển, bảng cân đối tài chính vẫn thâm hụt, nhu cầu tư nhân yếu ớt và thiếu cải cách thích hợp có thể dẫn đến xu hướng tăng trưởng thấp và lạm phát kéo dài, cản trở nỗ lực khắc phục nợ nần.

Bên cạnh những rủi ro trên đây, các nền kinh tế mới nổi hàng đầu có thể bị tổn thương do nợ doanh nghiệp ở mức cao, lợi nhuận suy giảm, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ vay ngân hàng. Trong khi đó, điều kiện tài chính toàn cầu ngày càng khắt khe, áp lực đào thoát dòng vốn vẫn đe dọa, nhất là trong trường hợp đồng bản tệ mất giá mạnh. Tại nhiều nước thu nhập thấp, giá hàng hóa ở mức thấp và chính sách mở rộng kinh tế đang xói mòn các biện pháp hỗ trợ tài khóa, một số nước có thể vấp phải tình trạng bất ổn kinh tế và dễ bị tổn thương trước những biến động từ bên ngoài.

Rủi ro địa chính trị và nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô khác tiếp tục cản trở triển vọng kinh tế tại những khu vực khác nhau trên thế giới, như chiến tranh nhân dân và xung đột vũ trang tại một số nước Trung Đông và Bắc Phi, những vấn đề phát sinh liên quan đến làn sóng nhập cư và di tản sang các nước láng giềng và châu Âu, hoạt động khủng bố trên toàn cầu, hạn hán tại khu vực Đông và Nam Phi, nguy cơ bùng phát virus Zika. Nếu những yếu tố này gia tăng, nhiều nước sẽ đối mặt với khó khăn rất lớn. Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị và khủng bố có thể ảnh hưởng xấu đến cảm nhận thị trường và niềm tin kinh tế.

Bên cạnh những rủi ro cơ bản trên đây, kinh tế toàn cầu có thể diễn biến theo chiều hướng lạc quan, nếu chính sách kích thích kinh tế tại Mỹ và Trung Quốc mang lại hiệu quả cao hơn so với kỳ vọng, qua đó sẽ thúc đẩy trao đổi thương mại và đầu tư, bất chấp những rào cản và biện pháp bảo hộ thương mại. Hoạt động đầu tư cũng có thể tăng tốc, nếu lòng tin về nhu cầu trên toàn cầu được củng cố và các chỉ số tài chính cơ bản được cải thiện.

Xuân Thanh

Nguồn: IMF 01/2017