Trong những ngày qua, các quan chức Cục Dữ trữ liên bang Mỹ (Fed) liên tục đưa ra thông điệp về khả năng cơ quan này sẽ quyết định tăng lãi suất ngay tại cuộc họp diễn ra vào ngày 14-15/3/2017 tới đây, đặc biệt sau phát biểu của Chủ tịch Fed - Janet Yellen vào ngày thứ sáu (03/3) vừa qua.
Sau phát biểu của Chủ tịch Janet Yellen, thị trường chứng khoán Mỹ tăng nhẹ, khoảng 80% các nhà đầu tư nhận định là Fed sẽ tăng lãi suất, tăng nhanh so với kết quả trước đó một tuần lễ với 30% nhà đầu tư kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất.
Trước đó, tại cuộc họp diễn ra trong hai ngày 31/01-01/02/2017, các quan chức Fed quyết định giữ nguyên mức lãi suất chính sách hiện hành 0,75%, và chưa tăng lãi suất trước tháng 5 hoặc tháng 6 tới đây, một phần là do chưa rõ các kế hoạch tài khóa sắp tới của tân Tổng thống Donald Trump.
Phát biểu của Chủ tịch Janet Yellen củng cố nhận định là Fed sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng 3, và dường như sẽ đẩy nhanh tiến độ cũng như tần suất tăng lãi suất trong năm nay, trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang đi đúng hướng và các nhà đầu tư theo dõi sát sao các dữ liệu kinh tế.
Tại cuộc họp tới đây, các thành viên Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC) của Fed sẽ đánh giá cụ thể tình hình lạm phát và thị trường lao động. Dựa trên đánh giá này, Fed sẽ quyết định tăng lãi suất, nếu những chỉ số kinh tế này phù hợp với kỳ vọng của thị trường và các nhà đầu tư.
Ngày 28/02/2017, trao đổi với phóng viên Truyền hình CNN, Chủ tịch chi nhánh Fed tại New York - Willam Dudley cho biết, khả năng thắt chặt tiền tệ đã trở nên thuyết phục hơn trong những tháng gần đây, các rủi ro gắn với triển vọng của nền kinh tế đang có xu hướng tăng lên. Trước đó, Chủ tịch Fed tại San Francisco - John Williams cũng phát tín hiệu cho rằng, Fed đã sẵn sàng thắt chặt tiền tệ trong tương lai gần, làm gia tăng kỳ vọng Fed nâng lãi suất trong tháng 3.
Phát biểu tại Đại học Harvard vào ngày 01/3/2017, Thống đốc Fed - Lael Brainard, một trong số nhân vật có ảnh hưởng mạnh nhất trong Fed cho rằng, Fed sẽ cân nhắc tăng lãi suất ngay trong cuộc họp vào ngày 14-15/3 tới đây do kinh tế toàn cầu có dấu hiệu tăng vững và môi trường bên ngoài có nhiều thuận lợi. Trong đó, khu vực đồng tiền chung euro đã tránh được nguy cơ của dòng xoáy giảm phát và kinh tế năm 2016 đã tăng 1,7%. Mặt khác, rủi ro từ chính sách tài khóa mở rộng của Donald đang tăng lên.
Trong ba năm qua, Fed vấp phải nhiều trở ngại trong việc chấm dứt chính sách lãi suất gần bằng 0% vốn được áp dụng để chống khủng hoảng tài chính 2008 và suy thoái kinh tế sau đó trong bối cảnh lạm phát trên toàn cầu tăng chậm đã nhấn chìm hiệu ứng về USD mạnh và giá năng lượng giảm thấp đã cản trở đà phục hồi kinh tế. Trái lại, năm 2017 có thể cho phép Fed tăng lãi suất tới 3 lần nhờ kinh tế cải thiện rõ rệt, lạm phát gần chạm ngưỡng 2% đề ra, tỷ lệ thất nghiệp đã giảm về trạng thái tự nhiên.
Lý do khác được các quan chức Fed đẩy nhanh tiến độ tăng lãi suất có thể bắt nguồn từ chính sách kinh tế của tân Tổng thống Donald Trump khi muốn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tới 4%/năm, chủ yếu thông qua các biện pháp mở rộng tài khóa, nhất là đầu tư vào hạ tầng. Đây có thể là giải pháp khả thi mà tân Tổng thống Donald sẽ theo đuổi quyết liệt, do chủ trương điều chỉnh chính sách thuế gặp nhiều vướng mắc. Một khi chi tiêu tài khóa tăng mạnh, Fed sẽ phải quyết định tăng lãi suất nhằm tránh tình trạng đầu cơ và vay mượn quá mức để chi tiêu.
Mặc dù kinh tế Mỹ đang tăng vững, nhưng GDP quý IV/2016 chỉ tăng 1,9%, đưa kết quả GDP cả năm xuống 1,6%, mức tăng thấp nhất kể từ năm 2011, sau khi tăng 2,6% vào năm 2015. Điều này thôi thúc chính phủ mới của Mỹ đưa ra các biện pháp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phù hợp với cam kết do tân Tổng thống Donald Trump đưa ra trước cuộc bầu cử Tổng thống là sẽ thúc đẩy GDP tăng tới 4%/năm thông qua biện pháp tăng đầu tư và điều chỉnh giảm thuế.
Khả năng tăng lãi suất cũng bắt nguồn từ triển vọng thị trường, khi giá cổ phiếu tăng giá. Kể từ sau bầu cử Tổng thống vào ngày 08/11/2016 đến đầu tháng 3/2017, chỉ số chứng khoán S&P 500 đã tăng tới 11%. Trong khi đó, chi tiêu dùng - chiếm trên 2/3 hoạt động kinh tế Mỹ, tăng mạnh 3% trong quý IV/2016, cho thấy lòng tin của người tiêu dùng tăng mạnh.
Nhìn chung, mức độ thống nhất ngày càng tăng giữa các quan chức Fed trong việc để các quyết định điều chỉnh thị trường vận động phù hợp với diễn biến thực tế, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng vững và kinh tế Mỹ tăng liên tục, trong khi các kế hoạch tài khóa và chính sách thuế sẽ đẩy lạm phát và GDP tăng nhanh.
Xuân Thanh
Nguồn: Bloomberg, Fed, Reuters