Tăng cường tín dụng chính sách - những nỗ lực không ngừng đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ công cuộc giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới
Trong những năm qua, mặc dù ngân sách Nhà nước còn nhiều khó khăn nhưng nguồn vốn để cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác không ngừng tăng trưởng, đóng góp tích cực trong việc giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Với mức tăng trưởng dư nợ bình quân được Chính phủ giao 10%/năm, Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đã tập trung ưu tiên bố trí nguồn vốn cho các chương trình tín dụng chính sách. Chính quyền địa phương các cấp cũng tiếp tục bố trí nguồn vốn để cho vay người nghèo và các đối tượng chính sách trên địa bàn để thực hiện hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
Tín dụng chính sách và công cuộc giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới
Từ 3 chương trình tín dụng cho vay hộ nghèo, học sinh sinh viên và giải quyết việc làm được triển khai khi mới thành lập năm 2002, đến nay NHCSXH đã và đang triển khai thực hiện hơn 20 chương trình tín dụng chính sách và một số chương trình, dự án do các địa phương, các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước ủy thác cho NHCSXH thực hiện (như chương trình tín dụng hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn, hộ gia đình sản xuất kinh doanh vùng khó khăn, hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở,...).
Tính đến ngày 30/9/2018, tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách đạt 184.727 tỷ đồng, gấp gần 26 lần so với thời điểm thành lập Ngân hàng Chính sách Xã hội. Nguồn vốn tín dụng chính sách từ NHCSXH đã hỗ trợ cho hơn 34 triệu lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách, giúp 4,5 triệu hộ vượt qua ngưỡng nghèo; tạo việc làm cho gần 3,7 triệu lao động; hỗ trợ cho hơn 3,6 triệu lượt học sinh, sinh viên được vay vốn đi học; xây dựng hơn 11 triệu công trình nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn; hỗ trợ xây dựng gần 690 nghìn căn nhà. Qua đó có thể thấy các chương trình tín dụng chính sách do NHCSXH thực hiện có độ bao phủ lớn, rộng khắp theo địa bàn và phân nhóm đối tượng. Ngoài ra, một hộ có thể được vay nhiều chương trình khác nhau, do đó có thể tiếp cận được với nguồn vốn tương đối lớn.
Nỗ lực gia tăng nguồn vốn đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống của người dân
Nnguồn vốn của NHCSXH để thực hiện các chương trình tín dụng chính sách bao gồm: vốn từ ngân sách nhà nước, vốn huy động; vốn đi vay; vốn nhận ủy thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước và các nguồn vốn khác. Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư bố trí kế hoạch tăng nguồn vốn ngân sách Nhà nước cho tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác theo kế hoạch hàng năm.
Tính đến 30/9/2018, tổng nguồn vốn tín dụng chính sách đạt 195.970 tỷ đồng, tăng 11,7% so với năm 2017. Trong đó, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chiếm 15,94% tổng nguồn vốn của NHCSXH. Để đảm bảo có đủ nguồn vốn thực hiện các chương trình tín dụng chính sách, Đảng và Nhà nước đã bố rí nguồn lực tài chính cho NHCSXH. Tính đến 30/9/2018, đã bố trí ngân sách Trung ương cấp vốn điều lệ (13.893 tỷ đồng); cấp vốn thực hiện các Chương trình tín dụng chính sách (17.346 tỷ đồng); cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý (22.447 tỷ đồng); có cơ chế cho phép phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh (tổng khối lượng huy động là 91.008 tỷ đồng); Quy định các tổ chức tín dụng Nhà nước duy trì số dư tiền gửi 2% hàng năm tại NHCSXH (64.301 tỷ đồng); tạo điều kiện cho NHCSXH được vay một số nguồn vốn ưu đãi (như tạm ứng vốn tồn ngân của Kho bạc Nhà nước giai đoạn 2007-2016, vay Ngân hàng Nhà nước Việt Nam)...
Riêng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020, ngân sách nhà nước đã bố trí cho NHCSXH là 21.978 tỷ đồng, trong đó cấp vốn điều lệ: 7.575 tỷ đồng; cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý là 13.290 tỷ đồng; cấp vốn cho vay chương trình nhà ở xã hội theo Nghị định số 100/2015/NĐ-CP ngày 20/10/2015 của Chính phủ là 1.062 tỷ đồng. Đây là nỗ lực rất lớn của Nhà nước trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn gặp nhiều khó khăn như hiện nay.
Nhiều ưu đãi về mức cho vay và lãi suất
Về mức cho vay, thời gian qua, căn cứ vào khả năng cân đối, bố trí vốn của ngân sách nhà nước cũng như khả năng huy động vốn của NHCSXH, các chương trình tín dụng chính sách qua NHCSXH đã được Nhà nước xem xét, điều chỉnh cả về mức vốn vay và lãi suất để phù hợp với từng nhóm đối tượng, tình hình thực tế như: Điều chỉnh mức cho vay Chương trình tín dụng học sinh, sinh viên từ mức ban đầu là 800.000 đồng/tháng, qua 6 lần điều chỉnh hiện nay mức cho vay là 1,5 triệu đồng/tháng; điều chỉnh mức cho vay chương trình nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn từ mức ban đầu là 4 triệu đồng/hộ, qua 2 lần điều chỉnh hiện nay mức cho vay là 10 triệu đồng/hộ....
Trong giai đoạn từ năm 2013 đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã 3 lần ban hành Quyết định giảm lãi suất cho vay một số chương trình tín dụng tại NHCSXH. Gần đây nhất là Quyết định số 750/QĐ-TTg ngày 1/6/2015, giảm lãi suất cho vay hộ nghèo, giải quyết việc làm, học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài từ 0,6%/tháng (7,2%/năm) xuống còn 0,55%/tháng (6,6%/năm); hộ cận nghèo từ 0,72%/tháng (8,64%/năm) xuống còn 0,66%/tháng (7,92%/năm)...
Đến nay, hệ thống NHCSXH đã mở rộng mạng lưới đến tất cả các xã với mạng lưới 63 chi nhánh tỉnh, hơn 600 phòng giao dịch huyện, hơn 10.000 điểm giao dịch xã và khoảng 200.000 Tổ tiết kiệm và vay vốn. Chi phí cung cấp tín dụng tương đối thấp, phương pháp tiếp cận khách hàng sâu rộng, tập trung vào nhóm đối tượng khách hàng vay chính sách trên cả nước, NHCSXH đóng vai trò rất quan trọng vào chương trình xóa đói, giảm nghèo của Chính phủ. Đây là ngân hàng chủ lực trong hoạt động cung ứng tín dụng cho lĩnh vực tài chính vi mô, có khả năng huy động tiết kiệm hiệu quả, cách thức hoạt động rất độc đáo, hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu giảm nghèo và thay đổi diện mạo nông nghiệp, nông thôn trong thời kỳ mới.
MH