Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ1 về việc phối hợp chuẩn bị nội dung trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Nam trước Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV: “Đề nghị Chính phủ: + Có chính sách hỗ trợ cho ngư dân khi gặp tai nạn trên biển, giúp ngư dân yên tâm sản xuất; + Việc triển khai thực hiện chính sách cho vay theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản (Nghị định 67) phát sinh nhiều tồn tại, nhất là nợ xấu (đến cuối tháng 8/2018, tỉnh Quảng Nam có nợ xấu gần 183,67 tỷ đồng từ chương trình cho vay theo Nghị định 67). Đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức tổng kết, đánh giá toàn diện việc triển khai thực hiện Nghị định 67 và có giải pháp tháo gỡ những khó khăn hiện nay”, trong phạm vi chức năng nhiệm vụ được giao, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) có ý kiến như sau:
Việc cho vay đóng mới, nâng cấp tàu phục vụ khai thác hải sản xa bờ theo Nghị định 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 (Nghị định 67) là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Sau 03 năm triển khai thực hiện, cuối năm 2017, Chính phủ đã tổng kết, đánh giá chương trình và ban hành Nghị định số 17/2018/NĐ-CP ngày 02/2/2018 (Nghị định 17) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 67 để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Kết quả đến nay, các ngân hàng thương mại đã ký kết hợp đồng tín dụng đối với ngư dân để đóng mới, nâng cấp 1.178 tàu2 với tổng số tiền cam kết cho vay đạt trên 11.700 tỷ đồng; dư nợ cho vay theo chương trình đến cuối tháng 10/2018 đạt trên 10.653 tỷ đồng.
Qua theo dõi, giám sát việc thực hiện cho vay, NHNN nhận thấy, hiện nay một trong những khó khăn của chương trình là nợ xấu có xu hướng ngày càng gia tăng tại hầu hết các tỉnh, thành phố ven biển (chiếm gần 13,5% tổng dư nợ cho vay), ngoài một số nguyên nhân khách quan, bất khả kháng thì còn do nhiều ngư dân có thái độ chây ì, thiếu trách nhiệm trong trả nợ ngân hàng. Trước thực trạng này, NHNN đã kịp thời rà soát, báo cáo Thủ tướng Chính phủ và đề xuất đẩy nhanh việc thực hiện một số giải pháp đồng bộ từ các bộ, ngành trung ương đến chính quyền địa phương các cấp, các hiệp hội nhằm hỗ trợ ngư dân, hỗ trợ ngân hàng thương mại thu hồi nợ vay, tránh phát sinh nợ xấu.
Theo đề xuất của NHNN, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản số 10048/VPCP-KTTH ngày 16/10/2018 chỉ đạo:
- Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển thực hiện rà soát, xử lý theo quy định tại Nghị định 17 đối với các trường hợp chủ tàu không đủ năng lực để hoạt động khai thác hải sản, có nhu cầu chuyển nhượng lại tàu; phối hợp với ngành Ngân hàng đôn đốc ngư dân trả nợ vay đúng hạn theo hợp đồng tín dụng đã ký kết. Trường hợp chủ tàu có khả năng trả nợ ngân hàng nhưng cố tình chây ì, không trả nợ theo cam kết thì kịp thời có biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật; xử lý dứt điểm đối với những tàu không đảm bảo chất lượng để ngư dân sớm đưa tàu vào hoạt động, tạo nguồn thu trả nợ ngân hàng; đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, phổ biến để người dân hiểu đúng về chính sách của Nhà nước.
- Bộ Tài chính khẩn trương ban hành Thông tư hướng dẫn theo quy định của Nghị định 67 và Nghị định 17 làm cơ sở để các ngân hàng và cơ quan liên quan triển khai thực hiện.
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các Hội, Hiệp hội thủy sản: Thực hiện nhiệm vụ được quy định tại Nghị định 67 trong việc hướng dẫn, vận động hội viên tuân thủ quy định của pháp luật về thực hiện các chính sách phát triển thủy sản, trong đó có các cam kết (vay, trả nợ) theo hợp đồng tín dụng đã ký kết với ngân hàng.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền kiến nghị của một số địa phương để đảm bảo hiệu quả thực hiện, hạn chế nợ xấu.
Chương trình cho vay ngư dân đóng mới, nâng cấp tàu theo Nghị định 67 là chương trình cho vay từ nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại, chủ tàu được ngân sách Nhà nước hỗ trợ lãi suất từ 4%-6%/năm (tùy theo công suất, chất liệu và mục đích sử dụng tàu) đối với các khoản cho vay trong hạn; các khoản cho vay bị rủi ro do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng được cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo quy định. Do đó, NHNN cũng đề nghị cử tri quan tâm, đồng hành cùng ngành Ngân hàng để tuyên truyền, vận động ngư dân (đặc biệt là các ngư dân đang có nợ quá hạn, nợ xấu) hiểu đúng về chính sách của Nhà nước, tuân thủ đúng các quy định và cam kết trong hợp đồng tín dụng nhằm bảo toàn vốn vay cho các ngân hàng thương mại.
Trên đây là ý kiến của NHNN đối với kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Nam. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để tổng hợp.