Ngân hàng kinh doanh chứng khoán phải theo Luật Các TCTD
Trần Hương
Tại phiên họp thứ 37 đang diễn ra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục cho ý kiến về một số vấn đề lớn liên quan đến giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Chứng khoán (sửa đổi). Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, hiện nay còn 3 nội dung cần xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, gồm: thứ nhất chào bán trái phiếu riêng lẻ của DN không phải là công ty đại chúng; Thứ hai là về vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước; Thứ ba là về mô hình của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam.
Áp luật khác nhau cho công ty đại chúng và không đại chúng
Liên quan đến nội dung thứ nhất, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, tại phiên họp thứ 36, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo luật hóa các quy định tại Nghị định số 163/2018/NĐ-CP ngày 4/12/2018.
Theo ông Thanh, trường hợp luật hóa quy định tại Nghị định số 163/2018/NĐ-CP vào dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi) sẽ phát sinh một số vấn đề như: Cùng một đối tượng là DN không phải là công ty đại chúng, khi chào bán cổ phiếu riêng lẻ thì thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp, còn chào bán trái phiếu riêng lẻ thực hiện theo quy định của Luật Chứng khoán. Điều này dẫn đến những khó khăn cho DN trong việc áp dụng các quy định của pháp luật. Bên cạnh đó là không bảo đảm tính nhất quán trong việc đưa ra các điều kiện phát hành, quản trị DN cũng như quá trình xem xét chấp thuận, giám sát, thanh tra, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền đối với đối tượng công ty đại chúng và DN không phải công ty đại chúng.
Mặt khác, tại phiên chất vấn ngày 15/8/2019 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ có ý kiến về phát hành trái phiếu riêng lẻ như sau: “Có quy định khung trong luật này (Luật Chứng khoán sửa đổi), đồng thời quản lý chặt chẽ trong Luật Doanh nghiệp về việc phát hành riêng lẻ của các nhà đầu tư không đại chúng”.
Với những lý do trên, Thường trực Ủy ban Kinh tế đề nghị Luật Chứng khoán điều chỉnh đối với phát hành chứng khoán của công ty đại chúng và Luật Doanh nghiệp điều chỉnh phát hành chứng khoán (trong đó có trái phiếu riêng lẻ) của DN không phải là công ty đại chúng.
Sau khi nghe báo cáo hướng tiếp thu, giải trình cũng như vấn đề còn ý kiến khác nhau của Ủy ban Kinh tế là cơ quan thẩm tra và qua thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất hướng tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án luật như cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo đã thống nhất. Tuy nhiên, cần phải chỉnh sửa một số nội dung liên quan đến việc luật hoá Nghị định 163 vì trong quá trình thảo luận thấy chưa đủ điều kiện do chưa có đánh giá tác động, trong khi đánh giá tác động lại là một trong những quy trình của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
“Nếu như không đưa Nghị định 163 vào thì cũng không ảnh hưởng gì đến hoạt động của DN, bởi vì vẫn thực hiện theo Luật Doanh nghiệp và vẫn theo Nghị định 163. Vấn đề này chưa chín nên Thường vụ Quốc hội thấy rằng chưa nên đưa vấn đề Nghị định 163 vào trong dự án luật này, mà cần phải cân nhắc thêm, nếu có xem xét thì xem xét ở Luật Doanh nghiệp”, ông Hiển kết luận.
TCTD đầu tư chứng khoán phải theo Luật Các TCTD
Liên quan đến lĩnh vực ngân hàng, phát biểu tại phiên họp Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh cho biết, về nguyên tắc áp dụng luật, dự thảo Luật có đề cập tới trường hợp nếu luật khác có quy định về hoạt động kinh doanh, đầu tư chứng khoán hạn chế hơn so với quy định của luật này (Luật Chứng khoán – PV) thì áp dụng quy định của luật đó. Trong khi Luật Các TCTD có quy định những điều kiện nhất định nhằm hạn chế hoạt động kinh doanh đầu tư, kinh doanh chứng khoán của các TCTD (bao gồm các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài) nhằm đảm bảo an toàn cho hoạt động của các TCTD. Đơn cử khoản 2 Điều 103 Luật Các TCTD quy định NHTM phải thành lập hoặc mua lại công ty con, công ty liên kết để thực hiện hoạt động kinh doanh, bảo lãnh phát hành chứng khoán... trong đó có việc mua bán cổ phiếu. Hay Điều 123 quy định chi nhánh ngân hàng nước ngoài cũng không được mua bán cổ phiếu.
Bên cạnh đó, khoản 18 Điều 4 dự thảo Luật quy định, nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp bao gồm NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài… Khoản 16 dự thảo Luật cũng quy định: “Đầu tư chứng khoán là việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán của nhà đầu tư trên TTCK”, có nghĩa là NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được mua bán cổ phiếu. Các quy định này không phù hợp với quy định của Luật Các TCTD… “Xuất phát từ đặc thù của TCTD, để hạn chế rủi ro xảy ra, NHNN đề nghị trong khoản 2 Điều 3 Dự thảo Luật nên có một điểm quy định “trừ TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện theo quy định của Luật Các TCTD”, Phó Thống đốc Nguyễn Kim Anh cho biết.
Về điều kiện chào bán chứng khoán, dự thảo Luật quy định điều kiện hoạt động kinh doanh của năm liền kề trước năm đăng ký chào bán phải có lãi, đồng thời không có lỗ luỹ kế tính đến năm đăng ký chào bán… Theo Phó Thống đốc Nguyễn Kim Anh, quy định như vậy sẽ ảnh hưởng lớn đến việc cơ cấu lại TCTD yếu kém. Bởi lẽ, phần lớn các TCTD yếu kém hoạt động kinh doanh không có lãi với năm liền kề. Trong khi TCTD muốn cơ cấu lại thì phải phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn. Do vậy, cần loại trừ điều kiện kinh doanh có lãi đối với trường hợp TCTD cổ phần chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng hoặc chào bán trái phiếu. Để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, dự thảo Luật chỉ nên quy định: TCTD cổ phần chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng, chào bán trái phiếu phải công bố rõ thực trạng tài chính theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán để nhà đầu tư có đầy đủ thông tin, trên cơ sở đó nhà đầu tư sẽ tự xem xét và quyết định việc đầu tư của mình.