a) Tên Đề tài: Phát triển thị trường mua bán nợ tại Việt Nam, Mã số: ĐTNH.029/16.
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: PGS.TS. Nguyễn Thị Loan, Trưởng Khoa, ĐH Ngân hàng Tp.HCM
- Thư ký đề tài : Ths. Mai Hồng Chi
- Các thành viên tham gia: Ths.Nguyễn Văn Dũng; PGS,TS.Lê Thị Tuyết Hoa; PGS,TS.Trịnh Quốc Trung; TS.Nguyễn Hùng Tiến; Ths.Nguyễn Hồ Hoàng Vũ; TS.Trần Quốc Thịnh; TS.Nguyễn Thị Mai Hương; Ths.Đinh Văn Thịnh.
d) Mục tiêu của nhiệm vụ: Nghiên cứu nhằm đề xuất giải pháp về pháp lý và kỹ thuật để đẩy mạnh mua bán nợ tại TCTD Việt Nam
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 10/2016.
- Thời gian kết thúc: Tháng 02/2018.
e) Kinh phí thực hiện: 240 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu để đề xuất giải pháp về pháp lý và kỹ thuật để đẩy mạnh mua bán nợ tại TCTD Việt Nam, đề tài ĐTNH.029/16 triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể như sau:
Chương 1 nghiên cứu tổng quan về thị trường mua bán nợ tại TCTD, bao gồm: khái niệm, các đặc điểm cơ bản của hoạt động mua bán nợ, sự cần thiết/vai trò của phát triển thị trường mua bán nợ, các yếu tố chủ yếu của thị trường mua bán nợ như hàng hóa, chủ thể tham gia thị trường, các phương thức mua bán nợ, các điều kiện vận hành thị trường mua bán nợ... Nhóm tác giả cũng nghiên cứu kinh nghiệm về xử lý nợ xấu và thúc đẩy hoạt động mua bán nợ của một số quốc gia như Ý, Mỹ, Đức, Nhật Bản. Qua đó, rút ra một số bài học kinh nghiệm và gợi ý chính sách về xử lý nợ xấu tại ngân hàng, cụ thể:
- Chính phủ và Ngân hàng nhà nước cần nghiên cứu bổ sung cơ chế, chính sách để đánh giá đúng tình hình nợ xấu, thực hiện yêu cầu cung cấp thông tin và giám sát chặt chẽ việc phân loại nợ tại các TCTD để nợ vay được phản ánh đúng thực chất, đúng giá trị và nguồn trả nợ kèm theo để tạo nguồn cung hàng hóa với giá trị minh bạch, rõ ràng.
- Thực hiện tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thông qua các ngân hàng tự xử lý hoặc sáp nhập, nhanh chóng xử lý việc thiếu vốn của các TCTD để lành mạnh hóa và năng cao năng lực tài chính của hệ thống ngân hàng.
- Nghiên cứu chính sách mở rộng thị trường mua bán nợ cho các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nước ngoài tham gia thực hiện tái cơ cấu doanh nghiệp, tham gia mua bán nợ.
- Xây dựng và tăng cường khung pháp lý một cách đồng bộ nhằm giám sát chặt chẽ hơn kỷ luật của ngành ngân hàng nhằm ngăn ngừa sự bùng phát trở lại của nợ xấu; xem xét phá sản , sáp nhập những TCTD thực sự yếu kém.
- Tăng cường quy chế quản lý, giám sát các hoạt động kinh doanh của từng TCTD, đồng thời củng cố sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong việc giám sát hoạt động của hệ thống tài chính.
Đối với phát triển thị trường mua bán nợ tại tổ chức tín dụng, nhóm tác giả khuyến cáo cần thay đổi quan điểm về thị trường mua bán nợ; nghiên cứu sửa đổi môi trường pháp lý liên quan đến mua bán nợ theo thông lệ quốc tế; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung về tổ chức thị trường mua bán nợ...
Chương 2 nghiên cứu về thực trạng về thị trường mua bán nợ tại TCTD Việt Nam, bao gồm:
(i) Môi trường pháp lý liên quan đến mua bán nợ và xử lý nợ xấu tại Tổ chức tín dụng Việt Nam: Môi trường pháp lý liên quan đến cung hàng hóa thị trường mua bán nợ tại TCTD Việt Nam; Các quy định pháp lý liên quan đến điều chỉnh quyền hạn, trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động mua bán nợ; Quy định pháp lý về các đối tượng tham gia hoạt động kinh doanh về mua bán nợ và điều kiện kinh doanh ngành nghề mua bán nợ; Các quy định pháp lý từ Ngân hàng nhà nước và Bộ tài chính ban hành và sửa đổi về nợ và hoạt động mua bán của TCTD và Công ty mua bán nợ Việt Nam.
(ii) Thực trạng thị trường mua bán nợ tại TCTD Việt Nam: Thực tế về nguồn cung hàng hóa liên quan đến thị trường mua bán nợ tại tổ chức tín dụng Việt Nam; Thực tế về hoạt động của các Công ty mua bán nợ.
Nhóm nghiên cứu cũng thực hiện khảo sát chuyên gia về mua bán nợ tại NHTM Việt Nam và VAMC, qua đó cho thấy mặc dù đạt được nhiều thành tựu, hoạt động xử lý nợ xấu trong thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập và vướng mắc về môi trường pháp lý và tổ chức công tác quản lý cũng như kỹ thuật mua bán nợ. Ngoại trừ DATC và VAMC có quy mô vốn lớn, các AMC được thành lập từ các NHTM có quy mô vốn nhỏ không đáp ứng đủ nhu cầu mua nợ. Các công ty mua bán nợ chưa đánh giá đúng giá trị các khoản nợ và tài sản đảm bảo. Quá trình xử lý tài sản đảm bảo gặp nhiều hạn chế trong xử lý thủ tục pháp lý, thông tin về các khoản nợ chưa được minh bạch, hàng hóa thị trường nợ chưa đa dạng, chủ thể tham gia còn hạn chế.
Chương 3 phân tích định hướng phát triển thị trường mua bán nợ tại tổ chức tín dụng Việt Nam đến 2020 tại Việt Nam và nhu cầu phát triển hoạt động mua bán nợ tại các TCTD, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp phát triển thị trường mua bán nợ tại TCTD Việt Nam.
Đề tài được Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện xếp loại khá./.