a) Tên Đề tài: Cuộc cách mạng công nghiệp thế hệ thứ 4 - xu hướng phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng và khuyến nghị chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Mã số: ĐTNH.011/17.
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: ThS. Lê Phương Lan, Nguyên Phó Viện trưởng, Viện Chiến lược Ngân hàng, NHNN.
- Thư ký đề tài: ThS. Đỗ Thị Bích Hồng
- Các thành viên tham gia: TS. Đặng Thu Thủy; ThS. Ngô Văn Đức; ThS. Dương Hải Yến; ThS. Nguyễn Minh Tiến; ThS. Thái Thị An Hoa; ThS. Trần Ngọc Linh; ThS. Ngô Thị Huyền Linh; ThS. Nguyễn Phương Lê; CN. Lê Thu Hằng; CN. Nguyễn Văn Tâm.
d) Mục tiêu của nhiệm vụ: nghiên cứu, đánh giá những tác động dự kiến của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến xu hướng phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng Việt Nam và đưa ra các đề xuất, kiến nghị mang tính chiến lược về phương thức tiếp cận xây dựng cơ chế chính sách quản lý và điều hành của NHNN.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 12/2017.
- Thời gian kết thúc: Tháng 02/2019.
e) Kinh phí thực hiện: 232.55 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện:
Nhằm mục tiêu đánh giá những tác động dự kiến của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến xu hướng phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng Việt Nam và đưa ra các đề xuất, kiến nghị mang tính chiến lược về phương thức tiếp cận xây dựng cơ chế chính sách quản lý và điều hành của NHNN, đề tài ĐTNH.011/17 triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể sau:
Chương 1 nghiên cứu tổng quan cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các xu hướng chủ yếu của CMCN 4.0 tác động đến sự phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, những kịch bản dự kiến về mô hình hoạt động ngân hàng, các xu hướng phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng trong tương lai, những tác động đến hoạt động của NHTW và kinh nghiệm của một số quốc gia trong việc ban hành cơ chế chính sách, tạo lập khuôn khổ quản lý, hạ tầng công nghệ cho hoạt động ngân hàng. Nghiên cứu tại chương 1 cho thấy CMCN 4.0 có sự tác động mạnh mẽ tới mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội. Trong lĩnh vực ngân hàng, CMCN 4.0 tác động thông qua các xu hướng như sự tác động của Fintech tới mô hình ngân hàng tương lai, sự phổ biến của kinh tế chia sẻ, sự đột phá của công nghệ blockchain, sự chủ đạo của xu thế kỹ thuật số, sự thống trị của điện toán đám mây về cơ sở hạ tầng, sự nổi lên của robot và trí tuệ nhân tạo... Hầu hết các nước đều phải lựa chọn cách thức ứng xử với những tác động của CMCN 4.0. Kinh nghiệm các nước khảo sát cho thấy một số gợi ý cho Việt Nam như: Cần quyết tâm và chủ động nắm bắt các cơ hội từ CMCN 4.0; cần rà soát, chỉnh sửa về cơ chế chính sách; cần đầu tư cơ sở hạ tầng; cần tạo ra môi trường thúc đẩy cạnh tranh và đổi mới sáng tạo.
Chương 2 của đề tài nghiên cứu tổng quan các yếu tố tác động đến khả năng tiếp cận CMCN 4.0 của ngành ngân hàng Việt Nam, những thay đổi về xu hướng phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng Việt Nam dưới tác động của công nghệ, những xu hướng tác động của CMCN 4.0 tới thị trường dịch vụ ngân hàng Việt Nam. Nghiên cứu tại chương 2 cho thấy Chính phủ Việt Nam đã nhìn nhận và có sự tác động tích cực đến những nỗ lực tận dụng cơ hội từ CMCN 4.0; các NHTM đã có sự chủ động đầu tư, nâng cấp hệ thống công nghệ... Tuy nhiên, cùng với các cơ hội mà CMCN 4.0 tạo ra thì thách thức rất lớn đối với ngành tài chính ngân hàng hiện nay là vấn đề bảo mật, an toàn và cạnh tranh. Do vậy, Việt Nam phải đối đầu với khá nhiều thách thức về yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, về đáp ứng nguồn lực cho phát triển công nghệ ngân hàng, về đảm bảo an toàn thông tin và an ninh mạng tài chính quốc gia.
Chương 3 của đề tài dự đoán bối cảnh và phân tích về cơ hội/thách thức của CMCN 4.0 đối với sự phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng Việt Nam, trên cơ sở đó đưa ra khuyến nghị đối với các NHTM về phát triển công nghệ, phát triển dịch vụ ngân hàng, khuyến nghị đối với NHNN về công tác quản lý và xây dựng/điều hành chính sách. Phân tích tại chương 3 cho thấy cùng với những cơ hội lớn lao mà CMCN 4.0 tạo ra thì những thách thức đối với hệ thống ngân hàng không hề nhỏ. Đối với nhóm các NHTM, nhóm nghiên cứu khuyến nghị cần định hướng phát triển hệ thống công nghệ của ngân hàng để có thể hỗ trợ tốt nhất cho phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng. Các NHTM cần phát triển mô hình sản phẩm lấy khách hàng làm trung tâm, tối ưu hóa các kênh phân phối, đơn giản hóa mô hình kinh doanh, tận dụng nguồn cơ sở dữ liệu khách hàng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chủ động trong quản lý rủi ro. NHNN cần chú trọng các công tác xây dựng khuôn khổ pháp lý và quản lý; tăng cường năng lực thanh tra giám sát, đặc biệt trong các nội dung liên quan đến công nghệ thông tin và giao dịch điện tử; cân nhắc trong việc thay đổi cơ chế cấp phép; hỗ trợ đổi mới sáng tạo và cân nhắc áp dụng khuôn khổ quản lý thử nghiệm./.
Đề tài được Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện xếp loại Giỏi./.