a) Tên Đề tài: Chính sách tiền tệ phi truyền thống: kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam, Mã số: ĐTNH.022/16.
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: TS. Chu Khánh Lân, Trưởng phòng, Học viện Ngân hàng;
- Thư ký: ThS. Trần Huy Tùng;
- Các thành viên tham gia: ThS. Phạm Đức Anh; TS. Nguyễn Thị Hiền; ThS. Trương Hoàng Diệp Hương; ThS. Vũ Ngọc Hương; ThS. Nguyễn Đức Long; TS. Nguyễn Thanh Nhàn; TS. Hà Thị Sáu; ThS. Trần Văn Tần.
d) Mục tiêu của nhiệm vụ: Nghiên cứu Cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế về điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống, nghiên cứu thực tế điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và khuyến nghị về sử dụng chính sách tiền tệ phi truyền thống trong điều kiện Việt Nam.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 10/2016.
- Thời gian kết thúc: Tháng 01/2018.
e) Kinh phí thực hiện: 200 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện:
Nhằm làm rõ kinh nghiệm quốc tế về sử dụng chính sách tiền tệ (CSTT) phi truyền thống, từ đó rút ra bài học và khuyến nghị đối với Việt Nam, đề tài ĐTNH 022/16 được kết cấu thành 03 chương với các nội dung nghiên cứu cụ thể như sau:
Chương 1 nghiên cứu cơ sở lý luận về chính sách tiền tệ phi truyền thống, bao gồm: Những vấn đề cơ bản về chính sách tiền tệ phi truyền thống như sự cần thiết thực hiện chính sách tiền tệ phi truyền thống, phân loại, truyền thông về chính sách tiền tệ phi truyền thống; Các công cụ chính sách tiền tệ phi truyền thống; Truyền dẫn chính sách tiền tệ phi truyền thống và bình thường hóa chính sách tiền tệ phi truyền thống.
Tại chương 2, nhóm nghiên cứu đã tổng hợp các vấn đề về điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống của Ngân hàng trung ương Châu Âu, Nhật Bản, Anh, Cục Dự trữ liên bang Mỹ. Qua đó rút ra bài học trên các vấn đề: Tuần tự thực hiện chính sách; Kiểm soát áp lực của chính sách tiền tệ phi truyền thống lên lạm phát; Hạn chế của chính sách tiền tệ phi truyền thống và quá trình bình thường hóa; Ảnh hưởng của cấu trúc tài chính tới cách thức triển khai chính sách tiền tệ phi truyền thống; Phối hợp thực hiện chính sách tiền tệ phi truyền thống trên phạm vi toàn cầu; Phối hợp chính sách tiền tệ phi truyền thống với chính sách ổn định tài chính; Liều lượng chính sách; Đổi mới khung điều hành chính sách tiền tệ và vai trò của truyền thông với điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống...
Chương 3 của đề tài nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2005-2017 và đưa ra một số khuyến nghị về sử dụng chính sách tiền tệ phi truyền thống.
Theo nhóm nghiên cứu, trong suốt giai đoạn 2005 - 2017, công tác điều hành CSTT của NHNN phải hoàn thành tốt “sứ mệnh kép”: kiểm soát lạm phát, bảo đảm tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý, đồng thời bảo đảm an toàn hoạt động hệ thống ngân hàng. Để đạt được kết quả này, trên thực tế, NHNN cũng đã triển khai các công cụ chính sách tiền tệ mang tính chất phi truyền thống như NHTW các quốc gia trên thế giới sử dụng từ năm 2008 trở lại đây. Các công cụ nổi bật bao gồm tái cấp vốn, trần lãi suất cho vay lĩnh vực ưu tiên và sử dụng cam kết của lãnh đạo NHNN về diễn biến tỷ giá. Tuy nhiên, nhìn chung, các công cụ CSTT mang tính chất phi truyền thống mà NHNN Việt Nam sử dụng khác với NHTW các nước trên thế giới ở một số điểm sau: quy mô nhỏ hơn; các công cụ hướng vào hệ thống ngân hàng; công cụ định hướng chính sách được áp dụng đối với điều hành tỷ giá; các công cụ khuyến khích cho vay thông qua tái cấp vốn của NHNN đối với các TCTD tại Việt Nam thực hiện chủ yếu do chỉ đạo của Chính phủ (thực hiện theo các Nghị định, Nghị quyết và các văn bản khác) và được Chính phủ cấp bù lãi suất...
Trên cơ sở phân tích các vấn đề về cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và thực trạng điều hành CSTT của NHNN Việt Nam, nhóm nghiên cứu khẳng định về tầm quan trọng của CSTT phi truyền thống và đưa ra một sô khuyến nghị về sử dụng chính sách tiền tệ phi truyền thống trong điều kiện Việt Nam, cụ thể như sau:
(i) Lựa chọn và cam kết thực hiện mục tiêu ưu tiên của chính sách tiền tệ ;
(ii) Xác định và định hướng tín dụng vào các lĩnh vực phát triển ổn định và có khả năng hấp thụ vốn tốt bằng các chính sách hỗ trợ phù hợp:
(iii) Thiết lập cơ chế phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách an toàn vĩ mô và vi mô nhằm tối ưu hóa tác động của điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống;
(iv) Tăng tính chủ động và giảm độ trễ trong điều hành chính sách tiền tệ;
(v) Tăng cường hiệu quả công tác truyền thông khi thực hiện chính sách tiền tệ phi truyền thống;
(vi) Lựa chọn thời điểm ngừng sử dụng chính sách tiền tệ phi truyền thống và quay lại sử dụng chính sách tiền tệ truyền thống.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ như hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng ở tầm vĩ mô; hạn chế các biện pháp hành chính trong điều hành lãi suất, hướng tới sử dụng các công cụ gián tiếp; kiểm soát hiệu quả thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại; Nâng cao tính độc lập và trách nhiệm giải trình của Ngân hàng Nhà nước; phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp nhằm hỗ trợ cho công tác điều hành CSTT truyền thống lẫn phi truyền thống.
Đề tài được Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện xếp loại Giỏi./.