a) Tên Đề tài: Tác động của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam và một số khuyến nghị chính sách - Mã số: ĐTNH.012/19
b) Tổ chức chủ trì: Học viện Ngân hàng
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: PGS.TS. Lê Thị Diệu Huyền – Phó Trưởng Khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng.
- Thư ký: : TS. Bùi Thị Mến – Phó Trưởng Bộ môn Thuế và Tài chính công, Học viện Ngân hàng.
- Thành viên tham gia:
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Cơ lý thuyết về tác động của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập;
- Thực trạng nợ công và bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam;
- Đánh giá tác động của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam;
- Một số khuyến nghị chính sách.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 12/2019.
- Thời gian kết thúc: Tháng 06/2021
e) Kinh phí thực hiện: 175 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Giỏi
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm làm rõ tác động của nợ công lên bất bình đẳng thu nhập để đưa ra khuyến nghị chính sách tại Việt Nam trong thời gian tới, đề tài ĐTNH.012/19 đã triển khai nghiên cứu các nội dung cụ thể như sau:
Chương 1 nghiên cứu cơ sở lý thuyết về tác động của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập, gồm các vấn đề tổng quan về nợ công và bất bình đẳng thu nhập; Cơ sở lý thuyết về mối quan hệ nợ công với các biến số vĩ mô; Các kênh truyền dẫn tác động của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập; Nhân tố ảnh hưởng đến quá trình truyền dẫn của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập như tăng trưởng kinh tế, lạm phát, chi tiêu công, lãi suất.
Chương 2 nghiên cứu và đánh giá thực trạng nợ công và tính bền vững của nợ công, bên cạnh đó, đánh giá tình trạng bất bình đẳng thu nhập theo hệ số Gini theo vùng miền, mức thu nhập bình quân của người dân, chênh lệch giữa nhóm người nghèo và nhóm người giàu tại Việt Nam. Trong đó, thực trạng nợ công được xem xét trên các yếu tố liên quan đến quy mô, cơ cấu nợ công, đánh giá mức độ bền vững nợ công. Bên cạnh đó, khi đề cập đến bức tranh về bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam. Mức độ bất bình đẳng thu nhập được phản ánh thông qua đánh giá hệ số co giãn bất bình đẳng thu nhập theo tốc độ tăng trưởng kinh tế, theo tăng trưởng thu nhập dựa trên dữ liệu công bố của Tổng cục Thống kê Việt Nam. Ngoài ra, thông qua nghiên cứu về tỷ lệ hộ nghèo theo khu vực cũng cho thấy xu hướng gia tăng bất bình đẳng thu nhập.
Trong chương 3, nhóm tác giả đã xây dựng mô hình nhằm đo lường mức độ ảnh hưởng của nợ công đến bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam. Kết quả phân tích cho thấy các biến trong mô hình phân tích có tác động đến bất bình đẳng thu nhập. Nợ công và tăng trưởng kinh tế có tác động dương đến bất bình đẳng thu nhập, cụ thể, nếu nợ công tăng lên 1% bất bình đẳng thu nhập sẽ tăng 0,17%. Với 1% tăng trưởng kinh tế, bất bình đẳng sẽ tăng thêm 0,11%. Ngược lại với nợ công và tăng trưởng kinh tế, chi tiêu Chính phủ, đầu tư công, lãi suất và tỷ lệ lạm phát có quan hệ ngược chiều với bất bình đẳng thu nhập. Với mỗi mức gia tăng 1% của chi tiêu Chính phủ và đầu tư công khiến bất bình đẳng thu nhập sẽ giảm 0,87% và 0,348% tương ứng. Để minh chứng cho tác động này, đề tài phân tích thực nghiệm tại Việt Nam về tác động của nợ công đến bất bình đẳng và qua các kênh truyền dẫn cho thấy sự phù hợp trong kết quả nghiên cứu. Thực tế, nợ công có ảnh hưởng trực tiếp đến bất bình đẳng thu nhập thông qua sự gia tăng quy mô, cấu trúc nợ công và phân phối nợ công. Những ảnh hưởng của nợ công tới bất bình đẳng thu nhập cũng được phân tích dựa trên các kênh truyền dẫn chính sách như tăng trưởng kinh tế, chi tiêu Chính phủ, đầu tư công và lạm phát tại Việt Nam.
Chương 4 đề cập đến định hướng chiến lược nợ công và mục tiêu giảm bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam. Các khuyến nghị được đề cập đến bao gồm: Xây dựng cấu trúc nợ công bền vững phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế đảm bảo kiểm soát rủi ro các khoản vốn vay, giảm rủi ro về kinh tế và xã hội; Cải cách cơ chế phân cấp quản lý nợ công nhằm đảm bảo phân phối nợ công công bằng giữa các địa phương; Hoàn thiện cơ chế chính sách quản lý ngân sách, tăng cường hỗ trợ từ ngân sách đối với các vấn đề xã hội; Thực hiện chính sách chi tiêu công, hỗ trợ người yếu thế một cách có hiệu quả; Cải thiện chính sách phân phối tiền công, tiền lương đối với người lao động; Gắn hiệu quả đầu tư công với các dự án, chương trình xóa đói giảm nghèo, đầu tư cơ sở hạ tầng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân; Tăng cường phối hợp chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Các khuyến nghị này được thực hiện trong điều kiện duy trì ổn định vĩ mô, đẩy mạnh cải cách thể chế, thay đổi cách phân phối thu nhập và tăng cường tiếp cận, thúc đẩy cải thiện phương thức cung ứng hàng hóa công nhằm tăng năng suất và tài sản của người nghèo./.