Sau 3 năm liên tiếp xuất siêu, nền kinh tế Việt Nam đã quay trở lại nhập siêu khoảng 3,17 tỷ USD vào năm 2015, theo số liệu được Tổng cục Thống kê công bố. Phát biểu tại cuộc họp báo được tổ chức mới đây, ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, đây là biểu hiện tất yếu của nền kinh tế đang quay trở lại xu hướng tăng trưởng tốt hơn.
Nhập siêu quay trở lại:
Cảnh báo phía nội lực
Khu vực kinh tế trong nước chậm chân, chưa tận dụng được lợi thế hội nhập
Khanh đoàn
Sau 3 năm liên tiếp xuất siêu, nền kinh tế Việt Nam đã quay trở lại nhập siêu khoảng 3,17 tỷ USD vào năm 2015, theo số liệu được Tổng cục Thống kê công bố. Phát biểu tại cuộc họp báo được tổ chức mới đây, ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, đây là biểu hiện tất yếu của nền kinh tế đang quay trở lại xu hướng tăng trưởng tốt hơn.
Lý giải cho quan điểm của mình, ông Lâm phân tích, nếu nhập khẩu hoàn toàn là các vật phẩm tiêu dùng thì càng nhập siêu sẽ càng làm giảm GDP. Nhưng nền kinh tế Việt Nam nhập khẩu tới 90% là máy móc, nguyên phụ liệu cho sản xuất, do đó nhập siêu cao hoàn toàn không ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng.
“Thực tế cũng cho thấy trong 3 năm từ 2012-2014, xuất siêu chỉ quay trở lại sau gần 20 năm liên tiếp nhập siêu, thì cùng với đó tăng trưởng cũng chững lại. Tới năm nay, khi các chỉ số vĩ mô đã ổn định, tăng trưởng tốt hơn, nhập siêu mới trở lại”, ông Lâm nói.
Nhập siêu là biểu hiện tất yếu của nền kinh tế có hoạt động sản xuất phụ thuộc nhiều vào nguyên phụ liệu bên ngoài. Nhưng với Việt Nam, trong lúc bài toán đầu vào cho sản xuất còn chưa có lời giải rõ ràng thì một vấn đề khác nổi lên là khu vực kiến tạo năng suất và chất lượng cho nền kinh tế cũng đang phụ thuộc ngày càng nhiều vào bên ngoài. Lát cắt từ hoạt động xuất nhập khẩu trong bức tranh tổng thể nền kinh tế năm qua đã cho thấy hiện tượng này đang nổi lên ngày một rõ hơn.
Bóc tách từ con số thống kê cũng cho thấy, khu vực kinh tế trong nước năm 2015 tăng về kim ngạch nhập khẩu nhưng lại giảm về xuất khẩu. Cụ thể, trong năm khu vực này đạt kim ngạch xuất khẩu trên 47,3 tỷ USD, giảm 3,5% so với năm trước; trong khi nhập khẩu hơn 67,6 tỷ USD, tăng tương ứng 6,3%. Như vậy, trong năm 2015 khối này giảm tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu để “nhường” cho khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời nhập siêu tới 20,3 tỷ USD gây ra nhiều áp lực cho cân đối tài khoản vãng lai...
Trong khi đó, phân tích của Tổng cục Thống kê qua tỷ giá thương mại cho thấy rõ hơn lợi ích đang nghiêng về khối xuất siêu mạnh hơn - khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đó, tỷ giá thương mại hàng hóa (tỷ lệ so sánh giữa chỉ số giá xuất khẩu và chỉ số giá nhập khẩu) quý IV/2015 vẫn tăng 1,7% so quý trước, tăng 6,73% so cùng kỳ năm trước. Như vậy, “trên mặt bằng chung, giá xuất khẩu vẫn có lợi tương đối so với giá nhập khẩu”, báo cáo của Tổng cục Thống kê chỉ rõ.
Tỷ giá thương mại dương là do giá nhập khẩu giảm nhiều hơn so với giá xuất khẩu, vì còn chịu tác động của giảm sâu giá xăng dầu và rất nhiều hàng hóa, nguyên phụ liệu đầu vào sản xuất khác. Trong khi tính riêng trong các nhóm hàng xuất khẩu thì tỷ giá thương mại của các DN FDI cao hơn các nhóm hàng do DN trong nước sản xuất. Tỷ giá thương mại của khối DN FDI cũng cao hơn mức bình quân chung.
“Ở đây thể hiện rõ một điều, rõ ràng khi hội nhập các DN FDI tận dụng cơ hội tốt hơn, trong tình hình giá thấp thì giá xuất khẩu của họ cũng vẫn cao hơn mặt bằng chung. Điều này cho thấy cơ hội mở ra dành cho tất cả, song DN nào chậm chân hơn thì sẽ thiệt thòi hơn”, bà Ngô Thị Ánh Dương, Phó vụ trưởng Vụ Thống kê giá (Tổng cục Thống kê) lưu ý.
Sự “lấn lướt” của khối FDI cho thấy dường như khu vực kinh tế trong nước đã không tận dụng được lợi thế của hội nhập khi mở rộng quy mô các hiệp định thương mại tự do (FTA). Không những vậy, cùng với quá trình tăng mạnh độ mở nền kinh tế thông qua tăng cường xuất nhập khẩu với tăng trưởng GDP thì khu vực này dường như ngày càng đuối đi. Vai trò khối DN trong nước đối với tăng trưởng bền vững, vì vậy càng đặt ra nhiều nghi ngại về nội lực nền kinh tế.