Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận được 01 kiến nghị của cử tri tỉnh Bình Định thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) do Ban Dân nguyện chuyển đến Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII.
Kiến nghị của cử tri:“Cử tri cho rằng để tiếp tục thực hiện có hiệu quả chính sách tín dụng ưu đãi cho người nghèo được thụ hưởng từ 02 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2016 - 2020, NHNN cần xem xét sửa đổi quy trình xét duyệt cho vay, mức vay và thời hạn vay theo hướng giảm bớt thủ tục xét duyệt ở xã, sử dụng tín chấp, kết hợp với cơ chế cộng đồng tự giám sát lẫn nhau; mức vay và thời hạn vay phù hợp với mục đích sử dụng vốn”.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), theo đó Quốc hội đã tổ chức lại và lựa chọn 2 CTMTQG là xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Đây được coi là quyết định, chủ trương đúng đắn nhằm giải quyết những vấn đề có tầm quốc gia và cũng là nhiệm vụ cấp bách hiện nay, đồng thời tập trung được nguồn lực, khắc phục được sự dàn trải và tạo điều kiện để tổ chức thực hiện có hiệu quả các CTMTQG.
Triển khai Nghị quyết của Quốc hội, chương trình hành động của Chính phủ, NHNN đã tích cực chỉ đạo hệ thống ngân hàng thực hiện có hiệu quả các CTMTQG, đặc biệt là các chính sách tín dụng ưu đãi cho người nghèo. Trong quá trình triển khai chính sách, ngành Ngân hàng đã từng bước cải cách, đơn giản hoá thủ tục hành chính và đáp ứng đủ nguồn vốn để phấn đấu đạt được mục tiêu Quốc hội đề ra. Cụ thể:
1. Tín dụng chính sách là một cấu phần quan trọng trong CTMTQG giảm nghèo bền vững và đang được thực hiện thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH). Hiện nay, NHCSXH đang triển khai các chương trình tín dụng chính sách theo chỉ định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và một số chương trình, dự án khác từ nguồn vốn ủy thác của địa phương, cá nhân và các tổ chức nước ngoài. Tính đến 30/4/2016, tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách tại NHCSXH đạt 145.626 tỷ đồng, tăng 2,17% so với 31/12/2015, với hơn 8,4 triệu khách hàng còn dư nợ (tính theo chương trình vay). Dư nợ tập trung ở một số chương trình: cho vay hộ nghèo đạt 36.587 tỷ đồng (chiếm tỷ trọng 25,1% tổng dư nợ); cho vay học sinh, sinh viên đạt 22.740 tỷ đồng (chiếm tỷ trọng 15,6% tổng dư nợ); cho vay nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn đạt 21.343 tỷ đồng (chiếm tỷ trọng 14,6% tổng dư nợ).
Chương trình tín dụng đối với hộ nghèo đang được thực hiện theo khung pháp lý quy định tại Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 của Chính phủ. Theo đó:
- Người nghèo khi vay vốn tại NHCSXH không phải thế chấp tài sản và được miễn lệ phí làm thủ tục hành chính trong vay vốn.
- Mức cho vay do Hội đồng quản trị NHCSXH quyết định và công bố trên cơ sở nhu cầu vay vốn và khả năng nguồn vốn có thể huy động được trong từng thời kỳ.
- Thời hạn cho vay được quy định căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay của người vay và thời hạn thu hồi vốn của chương trình, dự án có tính đến khả năng trả nợ của người vay và do Hội đồng quản trị NHCSXH quy định.
Hiện tại, NHCSXH đang thực hiện phương thức cho vay trực tiếp có ủy thác một số nội dung công việc cho các tổ chức chính trị-xã hội thông qua hoạt động của Tổ giao dịch của NHCSXH tại Điểm giao dịch xã, nhằm tiết giảm tối đa chi phí cho người vay, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo và các đối tượng chính sách tiếp cận được với dịch vụ tài chính tín dụng. Việc ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện một số nội dung trong quy trình cho vay hiện nay là phù hợp với năng lực quản lý, phương thức và hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội; phát huy được những điểm mạnh của tổ chức hội có mạng lưới, cán bộ ở tất cả các xã, đặc biệt có chi hội hoạt động ở thôn, bản, ấp, buôn, phum, sóc ... gần dân nhất cùng tham gia góp sức trong việc tuyên truyền, bình xét cho vay, giám sát sử dụng vốn vay, đôn đốc người vay trả nợ, trả lãi, hướng dẫn về cách thức sản xuất, làm ăn đạt hiệu quả; tham gia và giám sát việc thực hiện công khai, dân chủ, minh bạch trong việc sử dụng nguồn lực của Nhà nước cho mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Đồng thời, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 852/QĐ-TTg ngày 10/7/2012 về việc phê duyệt chiến lược phát triển NHCSXH giai đoạn 2011-2020, NHNN đã chỉ đạo NHCSXH kiện toàn từng bước nhằm phát triển theo hướng ổn định, bền vững, đủ năng lực để thực hiện tốt tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước; gắn liền với việc phát triển các sản phẩm dịch vụ hỗ trợ có hiệu quả hơn cho người nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác (cụ thể: đơn giản hóa thủ tục và tiêu chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ).
Tại Quyết định 2324/QĐ-TTg ngày 19/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết số 76/2014/QH13 của Quốc hội về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính chủ trì sửa đổi, bổ sung Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 của Chính phủ về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Theo đó, NHNN sẽ tích cực phối hợp với Bộ Tài chính (khi có yêu cầu) trong việc tham gia nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định 78/2002/NĐ-CP và thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 852/QĐ-TTg, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác trong việc tiếp cận vốn tín dụng chính sách.
2. Đối với CTMTQG xây dựng nông thôn mới:
Nhằm tạo sự chuyển biến mới trong nông nghiệp, đổi mới bộ mặt nông thôn và cải thiện đời sống nông dân, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 phê duyệt CTMTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020.
Triển khai Quyết định 800/QĐ-TTg, NHNN đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 về chính sách tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn (thay thế Nghị định 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010) và ban hành Thông tư số 10/2015/TT-NHNN ngày 22/7/2015 hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP. Theo đó, Nghị định 55/2015/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung mới phù hợp hơn. Cụ thể:
- Về mức cho vay: (i) Nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với các đối tượng là cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, chủ trang trại, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã... lên gấp 1,5 đến 2 lần so với quy định tại Nghị định 41/2010/NĐ-CP; (ii) Quy định mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với một số lĩnh vực đặc thù có nhu cầu vốn lớn trong sản xuất nông nghiệp như đầu tư cây công nghiệp, cây ăn quả lâu năm, nuôi trồng, khai thác thủy sản xa bờ, cung cấp dịch vụ hậu cần nghề cá...cao hơn các lĩnh vực khác.
- Về thời hạn vay vốn: Tổ chức tín dụng và khách hàng căn cứ vào chu kỳ sản xuất kinh doanh, thời hạn thu hồi vốn của dự án, phương án sản xuất kinh doanh, khả năng trả nợ của khách hàng và nguồn vốn cho vay của tổ chức tín dụng để thỏa thuận thời hạn cho vay, thời hạn duy trì hạn mức tín dụng đối với khách hàng.
- Về thủ tục vay vốn: Căn cứ vào phương án, dự án sản xuất kinh doanh, phục vụ đời sống, mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng, tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận áp dụng phương thức và quy trình thủ tục cho vay phù hợp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho khách hàng như cho vay lưu vụ, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay từng lần và các phương thức cho vay khác phù hợp với quy định pháp luật. Tổ chức tín dụng có thể ủy thác cho các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện toàn bộ hoặc một số khâu của nghiệp vụ tín dụng khi cho vay đối với khách hàng. Việc ủy thác và nhận ủy thác được thực hiện theo quy định hiện hành của pháp luật.
Nghị định số 55/2015/NĐ-CP được ban hành không chỉ khuyến khích các tổ chức tín dụng mạnh dạn đầu tư vốn phát triển lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn mà còn tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng.
Ngoài ra, ngày 16/10/2015, NHNN đã có văn bản số 7892, 7893/NHNN-TD chỉ đạo NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo các sở, ban, ngành triển khai Nghị định 55/2015/NĐ-CP, đồng thời chỉ đạo các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam xây dựng Kế hoạch cụ thể để triển khai Nghị định 55/2015/NĐ-CP trong giai đoạn 2016-2020.
Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục tổ chức triển khai thực hiện tốt chương trình này nhằm góp phần thực hiện có hiệu quả mục tiêu của CTMTQG xây dựng nông thôn mới.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Bình Định. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.