Việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã tác động tích cực đến thị trường tài chính toàn cầu trong ngắn hạn. Cùng với việc giá dầu có xu hướng giảm, thị trường chứng khoán toàn cầu phục hồi, lợi suất trái phiếu hạ nhiệt và đồng USD suy yếu đã làm giảm bớt kỳ vọng rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng tại khu vực Trung Đông, qua đó giúp giảm áp lực lạm phát. Tuy nhiên, do tính chất tạm thời của thỏa thuận, môi trường vĩ mô toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, đặc biệt trong bối cảnh các diễn biến địa chính trị có thể thay đổi nhanh chóng.
Từ góc độ chính sách tiền tệ, tác động ban đầu của ngừng bắn là làm giảm áp lực lạm phát từ giá năng lượng, qua đó khiến thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng lãi suất. Xác suất các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất đã giảm mạnh, trong khi kỳ vọng cắt giảm lãi suất có dấu hiệu quay trở lại. Dù vậy, triển vọng này chưa đủ chắc để kết luận một chu kỳ nới lỏng mới đang bắt đầu. Reuters nhận định lệnh ngừng bắn chỉ giúp “khôi phục phần nào” kỳ vọng cắt giảm lãi suất của Fed, vì dầu tuy đã hạ nhiệt nhưng vẫn cao hơn mặt bằng trước chiến sự; hơn nữa, nguy cơ lạm phát quay lại thông qua giá nhiên liệu, logistics và kỳ vọng lạm phát vẫn còn hiện hữu. Diễn biến thị trường trong các ngày 9/4 và 10/4 cũng cho thấy tâm lý chưa ổn định khi các tài sản tài chính, biến động mạnh theo từng thông tin địa chính trị, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. Những vận động này cho thấy thị trường vẫn đang trong trạng thái “dò tìm xu hướng” hơn là bước vào một chu kỳ rõ ràng.
Đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thông điệp chính sách vẫn mang tính thận trọng và phụ thuộc dữ liệu. Biên bản FOMC tháng 3 cho thấy Fed đã nâng đánh giá rủi ro lạm phát ngắn hạn vì giá dầu tăng do Trung Đông, đồng thời cho rằng lạm phát năm nay cao hơn dự tính trước đó; dù vậy, Fed vẫn kỳ vọng tác động của dầu và thuế quan sẽ mờ dần về cuối năm và lạm phát có thể quay về gần 2% vào cuối năm sau. Trong bối cảnh bất định vẫn ở mức cao, việc duy trì lãi suất hiện tại để theo dõi thêm diễn biến kinh tế được xem là lựa chọn phù hợp. Điều này hàm ý rằng khả năng cắt giảm lãi suất, nếu có, sẽ diễn ra chậm và có điều kiện, thay vì một chu kỳ nới lỏng mạnh trong ngắn hạn. Chủ tịch Fed San Francisco Mary Daly vào ngày 8/4, cũng nhấn mạnh kinh tế Mỹ vẫn ở trạng thái “tốt”, nhưng còn quá sớm để kết luận tác động kinh tế của xung đột và thoả thuận ngừng bắn đối với đường đi lãi suất.
Tương tự, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Anh (BoE) vẫn đang đối mặt với áp lực kép từ lạm phát cao và tăng trưởng suy yếu. Giá năng lượng tăng trong giai đoạn trước đã buộc các cơ quan này điều chỉnh tăng dự báo lạm phát và giảm triển vọng tăng trưởng. Ngay cả khi ngừng bắn giúp hạ nhiệt thị trường, các ngân hàng trung ương vẫn lo ngại hiệu ứng lan tỏa của cú sốc năng lượng sang tiền lương, chi phí và kỳ vọng lạm phát. Do đó, xu hướng “duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn” vẫn chưa bị đảo ngược hoàn toàn.
Với ECB, chiến sự Trung Đông trước đó đã khiến bài toán chính sách khó hơn với lạm phát 2026 điều chỉnh tăng, còn tăng trưởng giảm. Trong quyết định chính sách ngày 19/3, ECB cho biết lạm phát toàn phần của khu vực euro được dự báo bình quân 2,6% trong năm 2026, cao hơn dự báo trước, chủ yếu vì giá năng lượng tăng do chiến sự; trong khi đó tăng trưởng 2026 bị hạ xuống 0,9%. ECB cũng nhấn mạnh nếu gián đoạn dầu khí kéo dài, lạm phát sẽ cao hơn và tăng trưởng sẽ thấp hơn kịch bản cơ sở. Điều này cho thấy ngừng bắn giúp giảm bớt áp lực xấu nhất, nhưng chưa đủ để ECB nhanh chóng chuyển sang một lập trường mềm hơn; hướng đi vẫn là phụ thuộc dữ liệu và rất nhạy với giá năng lượng.
Ở góc độ toàn cầu, các tổ chức quốc tế tiếp tục cảnh báo về rủi ro vĩ mô. Ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy các quốc gia chịu ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông có thể cần tới khoảng 50 tỷ USD hỗ trợ tài chính, đồng thời tăng trưởng toàn cầu có nguy cơ bị điều chỉnh giảm trong khi lạm phát gia tăng. Điều này cho thấy cú sốc địa chính trị không chỉ mang tính ngắn hạn mà còn có thể để lại tác động kéo dài thông qua giá năng lượng, chi phí vận tải và sự đứt gãy chuỗi cung ứng.
Các diễn biến trong ngày 09 và 10/4 tiếp tục củng cố nhận định rằng thị trường đang trong trạng thái cân bằng mong manh. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ giảm, phản ánh kỳ vọng lạm phát hạ nhiệt, trong khi thị trường chứng khoán phục hồi nhờ tâm lý rủi ro được cải thiện. Tuy nhiên, sự biến động mạnh của vàng và các tài sản phòng thủ cho thấy nhà đầu tư vẫn duy trì trạng thái phòng ngừa trước những bất ổn tiềm ẩn.
Nhìn tổng thể, việc Mỹ - Iran ngừng bắn đã giúp giảm bớt áp lực ngắn hạn đối với thị trường tài chính và chính sách tiền tệ toàn cầu, dù chưa đủ để tạo ra một sự đảo chiều rõ rệt. Triển vọng giảm lãi suất đã trở nên tích cực hơn, song vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến của giá năng lượng và tình hình địa chính trị. Trong ngắn hạn, xu hướng chủ đạo của chính sách tiền tệ toàn cầu nhiều khả năng vẫn là thận trọng, linh hoạt và phụ thuộc dữ liệu, với khả năng duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài hơn dự kiến. Môi trường vĩ mô vì vậy được dự báo sẽ tiếp tục ở trạng thái biến động cao, trong đó các quyết định chính sách sẽ được điều chỉnh từng bước theo diễn biến thực tế của kinh tế và thị trường.
Đối với Việt Nam, tình hình quốc tế với những diễn biến phức tạp, khó lường, diễn biến leo thang căng thẳng địa chính trị, quân sự tại khu vực Trung Đông khiến giá dầu tăng cao, tạo áp lực lên lạm phát của các quốc gia trong khi nhu cầu vốn trong nước lớn để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đã đặt ra nhiều thách thức đối với công tác điều hành CSTT và hoạt động ngân hàng.
Trong bối cảnh đó, các tháng đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã điều hành chính sách chủ động, linh hoạt để góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. có xu hướng linh hoạt hơn nhằm hỗ trợ tăng trưởng. Tại cuộc họp của NHNN với các ngân hàng thương mại ngày 9/4, các ngân hàng đã thống nhất, đồng thuận cao trong việc thực hiện chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN trong việc nỗ lực giảm mặt bằng lãi suất thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Theo đó, các NHTM cam kết đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay. Ngoài ra, NHNN cũng sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất tiền gửi và cho vay; có giải pháp điều hành CSTT phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho các NHTM; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện của ngân hàng đối với chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất tiền gửi và cho vay; xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng của các NHTM.
HN