Trước hết, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) xin trân trọng cảm ơn Đại biểu Quốc hội Nguyễn Như So đã quan tâm, ủng hộ và đánh giá tích cực những nỗ lực hoạt động của ngành Ngân hàng trong thời gian vừa qua.
Tại phiên thảo luận hội trường về tình hình phát triển kinh tế - xã hội ngày 04/11/2020 của Kỳ họp 10, Quốc hội khóa XIV, Đại biểu đã có ý kiến liên quan đến chính sách hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp như sau: “Chính phủ đã có những gói hỗ trợ ngay khi dịch bệnh bùng phát, tuy nhiên hiệu quả trên thực tế lại không được như kỳ vọng. Một nghịch lý là có đến 78,3 nghìn doanh nghiệp phải rút lui khỏi thị trường lại, chỉ có khoảng 20% doanh nghiệp tiếp cận được các gói hỗ trợ. Do vậy, điều cần làm là nhanh chóng rà soát, cắt giảm các thủ tục, nới lỏng các điều kiện căn chỉnh thời gian cho phù hợp và triển khai các gói hỗ trợ lần hai không chỉ cần đủ lớn, đủ mạnh mà còn phải nhanh để phát huy hiệu quả, trong khi hàng triệu người thất nghiệp thì gói hỗ trợ 16.000 tỷ đồng để trả lương cho người lao động chỉ có một doanh nghiệp duy nhất đủ điều kiện được vay. Do vậy, nếu không sớm khắc phục thì các chính sách hỗ trợ rất nhân văn và kịp thời của Chính phủ sẽ không thể phát huy và ứng dụng.”
Về vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ý kiến giải trình cụ thể như sau:
1. Về chính sách hỗ trợ khách hàng vay vốn:
Đầu năm 2020, dịch Covid-19 đã ảnh hưởng tiêu cực lên mọi mặt đời sống kinh tế-xã hội của đất nước, tác động đến tất cả các ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Để hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, ngành ngân hàng đã kịp thời thực hiện các giải pháp hỗ trợ về tín dụng, lãi suất như:
- Chủ động ban hành các văn bản và tổ chức làm việc trực tiếp với các TCTD, yêu cầu TCTD rà soát, đánh giá mức độ ảnh hưởng của dịch đối với khách hàng để xây dựng và thực hiện các phương án tháo gỡ khó khăn cho khách hàng.
- Ban hành Thông tư 01/2020/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 13/3/2020, tạo hành lang pháp lý cho phép cơ cấu các khoản nợ gốc và lãi đến hạn, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ tại thời điểm trước dịch và được tiếp tục được vay vốn để thực hiện các dự án sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Hiện nay, CQTTGSNH đang là đơn vị đầu mối sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2020/TT-NHNN phù hợp với tình hình mới, tạo điều kiện hơn nữa cho người dân và doanh nghiệp.
Đến 16/11/2020, các TCTD đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho 272.230 khách hàng với dư nợ 346.625 tỷ đồng; miễn, giảm, hạ lãi suất cho 555.507 khách hàng với dư nợ 933.560 tỷ đồng, cho vay mới lãi suất ưu đãi với doanh số lũy kế từ 23/1 đến nay đạt 2.035.194 tỷ đồng cho 358.653 khách hàng. Riêng NHCSXH (không thuộc đối tượng triển khai theo Thông tư 01) cũng đã thực hiện gia hạn nợ cho 167.059 khách hàng với dư nợ 4.170 tỷ đồng, cho vay mới đối với 1.891.895 khách hàng với số tiền 68.656 tỷ đồng.
- Ban hành Chỉ thị 02/CT-NHNN ngày 31/3/2020 yêu cầu các TCTD tiết giảm chi phí hoạt động để có điều kiện giảm lãi suất ở mức tối đa, chia sẻ khó khăn với khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
- Lên tiếp 03 lần điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành trong năm 20201 với tổng mức giảm từ 1,5%-2%/năm, giảm 0,6%-1,0%/năm trần lãi suất tiền gửi cá nhân kỳ hạn dưới 6 tháng; giảm 1,5% trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên (hiện nay chỉ còn 4,5%/năm) để giảm mặt bằng lãi suất, tạo điều kiện cho khách hàng tiếp cận vốn vay với chi phí thấp. Nhờ đó, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay của các TCTD có xu hướng giảm so với đầu năm, mức giảm tùy vào từng TCTD, tính chất sản phẩm và khách hàng.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên, tín dụng toàn nền kinh tế mặc dù tăng trưởng thấp trong những tháng đầu năm và thấp hơn cùng kỳ năm trước nhưng đã có tín hiệu tích cực từ tháng 7/2020; đến cuối tháng 10, tín dụng đạt trên 8,8 triệu tỷ đồng, tăng 6,71% so với cuối năm 2019, trong đó tín dụng đối với doanh nghiệp tư nhân đạt 3,9 triệu tỷ đồng, tăng 8,37%, chiếm tỷ trọng 44,92% tổng dư nợ nền kinh tế; tín dụng lĩnh vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 19,64% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, tăng 7,21% so với cuối năm 2019 (cao hơn mức tăng chung toàn nền kinh tế), với 202.293 doanh nghiệp còn dư nợ.
2. Đối với chính sách cho người sử dụng lao động vay với lãi suất 0% để trả lương ngừng việc cho người lao động do ảnh hưởng của Covid-19 (gói hỗ trợ 16.000 tỷ từ nguồn tái cấp vốn của NHNN):
Chính sách cho người sử dụng lao động vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội để trả lương ngừng việc cho người lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 hiện được thực hiện theo Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 09/04/2020 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 154/NQ-CP ngày 19/10/2020), Quyết định số 15/2020/QĐ-TTg ngày 24/04/2020 của Thủ tướng Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định số 32/2020/QĐ-TTg ngày 19/10/2020) do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội là đơn vị chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trình ban hành, nguồn tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước, quy mô 16.000 tỷ đồng.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản hướng dẫn tái cấp vốn cho NHCSXH để thực hiện cho vay; NHCSXH cũng đã khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn trong toàn hệ thống nghiệp vụ cho vay người sử dụng lao động để trả lương ngừng việc đối với người lao động. Tuy nhiên, vấn đề tiếp cận vốn vay theo chương trình cần được nhìn nhận từ hai phía, trước hết là nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp và diễn biến dịch trên thực tế; thứ hai, về phía NHCSXH, bên cạnh việc triển khai chính sách kịp thời, việc cho vay cần phải tuân thủ quy định về điều kiện cho vay, đảm bảo đúng đối tượng hỗ trợ, an toàn vốn vay, tránh lợi dụng chính sách. Theo báo cáo của NHCSXH, đến ngày 01/12/2020, NHCSXH đã thực hiện giải ngân với tổng dư nợ là 15,066 tỷ đồng cho 95 người sử dụng lao động, số lao động được hỗ trợ là 4.247 người.
Từ những kết quả trên, có thể thấy ngành ngành ngân hàng đã tích cực triển khai có hiệu quả các chính sách hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân khôi phục và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Trên đây là giải trình của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về ý kiến của Đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận hội trường về tình hình phát triển kinh tế - xã hội ngày 04/11/2020.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm của Đại biểu đối với hoạt động của hệ thống ngân hàng. Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ hơn nữa của Đại biểu đối với hoạt động của ngành Ngân hàng.
Trân trọng cảm ơn Đại biểu./.